________________
૨૬
શ્રી સિદ્ધચક્ર
તા. ૨૭-૧૦-૧૯૩૫ ઉપયોગિતા હદ બહારની છે એમ કહીએ તો તે એવાઓને માટે એજ ઉત્તર સમજવા વાચકોને ખોટું નથી અને તેથી દરેક વ્યાખ્યા એટલે અનુયોગ ભલામણ કરીએ તો ખોટું નથી. કરનારે નંદીના સ્વરૂપને જાણવાને માટે જેટલા
શ્રીનદિવર્ધનની માગણી કેમ કબુલ થઈ? પ્રયત્નો કરાય તે વ્યાજબીજ છે એમ ગણી નંદીના નિરૂપણમાં ત્યાંના નિક્ષેપા જણાવતાં દ્રવ્યનિપામાં ભગવાન્ મહાવીર મહારાજા દીક્ષા લેવાને આગમ અને નોઆગમના ભેદોમાં જ્ઞશરીર. માટે જ વખતે સંકલ્પ કરે છે, તે વખત પહેલાં એક ભવ્ય શરીર અને તવ્યતિરિક્ત એવા નોઆગમના વર્ષ પૂર્વે મહારાજા નંદિવર્ધનના દુઃખનિવારણ માટે ત્રણ ભેદોમાં વ્યતિરિક્ત ભેદનો વિચાર કરતાં અને પોતાનો દીક્ષાકાળ અવધિજ્ઞાનથી બે વર્ષ પછી ત્રિલોકનાથ તીર્થકર ભગવાન જિનેશ્વરોની ખાત્ર થવાનો દેખીને બે વર્ષ ઘરમાં રહેવાની માગણી કબલ વિલપનઆદિકે પૂજા કરતાં, જો તેમના કરેલી છે. આવી રીતે બે વર્ષ ઘરમાં રહેવું છે કે અનુપકતપરહિતરત (કોઈના ઉપકાર તળે દબાયા મહારાજા નંદિવર્ધનના આગ્રહને લીધે કબુલ કર્યું સિવાય જગતમાત્રના હિતને માટે તત્પર રહેવ) છે, પણ તે કબુલ કરવું કેટલું દુઃખિત મને વિગેરે ગુણો જ વિચારવામાં આવે તો જ તે પજાને (અરૂચિપૂર્વક) હશે તે તેમની કબુલાતની વખતે કારણ અર્થવાળા દ્રવ્યશબ્દની અપેક્ષાએ વ્યતિરિક્ત કરેલી શરતોના વચનથી સમજી શકાય તેમ છે. દ્રવ્યપૂજા કહી શકાય, તેથી દરેક તે પૂજા કરનાર માગણી વખતે શ્રીનદિવર્ધન ભવ્યઆત્માએ તીર્થંકર મહારાજના તે ગુણો નંદિવર્ધન ! મેં ગર્ભાવસ્થામાં કરેલી જે વિચારવા જ જોઈએ. તે પ્રસંગને અંગ વર્તમાન પ્રતિજ્ઞા હતી કે માતાપિતાના જીવન પર્યંત હું પ્રવ્રજયા શાસનના વિધાતા ભગવાન્ વીર વર્ધમાનસ્વામીજીનું
અંગીકાર કરીશ નહિ તે મારી પ્રતિજ્ઞા પૂરી થએલી નયસારના ભવમાં સમ્યકત્વ પામ્યા પહેલાંનું
૧૩ છે માટે હવે મારે તે દીક્ષાનો પ્રયત્ન કરવો તેજ પરોપકારિપણું વિચારતાં અનુક્રમે શ્રમણ ભગવાન મહાવીર મહારાજના ભવમાં દીક્ષાના પ્રસંગ સુધીના
ઉચિત છે. આ વચન સાંભળીને નંદિવર્ધનજી પ્રસંગોને અંગે પરોપકારિપણું વિચારવામાં આવ્યું
વજાઘાતથી મૂચ્છિત થાય તેમ મૂર્શિત થાય છે. છે. જો કે તેમાં ઘણું કથન તો શાસ્ત્રમાં કહેલાં વચનોને
કોઈપણ પ્રકારે ચેતના આવતાં શ્રમણ ભગવાન્ સાક્ષાત્ અનુસરીનેજ છે અને કેટલુંક કથન શાસ્ત્રના
મહાવીર મહારાજનો વિયોગ થવાનો વિચારતાં હૃદય સામાન્ય વચનને અનુસરીને કલ્પનાથી કરવામાં કકળી ઉઠે છે, છાતી ફાટી જાય છે, નેત્રથી સની આવેલું છે. સ્વાભાવિક રીતિએ કલ્પનાથી કરવામાં ધારા વહે છે, પણ શ્રમણ ભગવાન મહાવીર આવતાં લખાણો કેટલાક તે વિષયને નહિ પહોંચેલા મહારાજાને સદાને માટે ગૃહસ્થપણામાં ધારી રાખવા કે નહિ માનતા હોય તેવાઓને અથવા જેઓ કોઈક ગંગાપ્રવાહને હાથથી રોકવા જેવું અશક્ય અને તેવા પ્રકારના એકવચનના અભિનિવેશમાં કે અસંભવિત લાગ્યું અને તેથી મામી વોદિર વૈષપાશમાં બંધાએલાને અસંબદ્ધ. અસત્ય કે એમ ધારી ભગવાન્ મહાવીર મહારાજને વધારે
અતિશયોક્તિવાળા લાગે, પણ તેમાં તેઓની બુદ્ધિની નહિ તો થોડી મુદત પણ રોકવાનો વિચાર કર્યો. તુચ્છતા સિવાય બીજો ઉત્તર વાચકવર્ગ મેળવી શકે મહાવીર ભગવાને બે વર્ષ રોકવામાં નિમિત્ત નહિ. આગળ પણ એવી રીતની કલ્પનાઓમાં તે રોકવાનાં કારણો વિચારતાં મહારાજા