Page Text
________________
ડો. નારાજગુ ગા
છે અને પુરુષ જ એમનું આકલન કરી શકે છે, દેહ એ ‘અર્થ' છે અને તે સુખદુ:ખનુ અધિષ્ઠાન ઇં. આ દેહ આત્મા વગર ટકી શકતા નથી. આ રીતે અથ આત્મા ઉપર અવલંબિત છે. આ આત્મા બુદ્ધિથી અલગ છે. અથ વિના આત્માના સાક્ષાત્કાર થઈ શકતા નથી, છતાં આત્મા તેની સાથે બંધાયેલા નથી. એમ છતાં દેહ-આત્મા-સંબંધનુ કારણીઓ, માણક્રિયા અને પાની પ્રજા અનુભૂતિને આધારે અનુમાન થઈ શકે છે. ભાનુ દ’ન કોઈ પોતાનાથી અન્ય તરીકે ન કરી શકે, છતાં બીનને પાતાના આત્મ વિ સભાન બનાવી શકાય. આત્મા આગન્તુક નથી; એ તો અજ્ઞાત છતાં વિદ્યમાન છે, જ્યારે અર્થ તા ખરેખર હાજરાહજુર છે, અને પ્રત્યક્ષ પ્રમાણુથી ગ્રાહ્ય છે. આત્મા અને મર્થ બને પુરુષમાં પૂ'નિર્ધારિત છે; આત્મા કાયમ હયાતી ધરાવે છે, જ્યારે અર્થને મર્યાદા હોય છે, આ કારણે જ્ઞાન દૃષ્ટ અને અદષ્ટના અરસપરસના વ્યાપાર પુરતુ` મર્યાદિત હોય છે.
નાની નિયતા અને કાર્યની મર્યાદાઓ છતાં તમાં જેવાં પરિવતના થયા કરત ડાય છે. કની કોઈ પુત્ર કલ્પના થઈ શકતી નથી. પાઓ વચ્ચેના સમ્પૂ અને ભેદો નીરખીને મનુષ્ય એ પશ્ચિતન વિષે જાણી શકે છે, છતાં સત્ત, તવ કાંઈ પ્રત્યા પ્રમાણુની મર્યાદા પૂરતુ સીમિત નથી અને એમાં સમાવી લઈ ય તેમ નથી. અદ્રષ્ટ અને ષ્ટ કાર એડીના આધારે લાં છે અને એમનો મદ આયનો શાપ જોઈ શકાય છે. જગતના પાઉં મનુષ્ય આથે સીધો જ રાખધ ધરાવે છે. પાર્થે મનુષ્યને પત્તા તેમના નક્કર, વાસ્તવિક અનુભવને આધારે જ મુખ્ય માર્ટે સાયક કે નિચ'ક કરે છે. જગ્યાના દષ્ટ પરિમાણુ પી અદબ રિમાણનો આદેશ મળે છે.
શખરસ્વામી કહે છે કે, પ્રત્યક્ષશ્રાદ્ય પદાર્થ' ઉપર અવલંબિત કમ' અનેકવિધ પરિણામ સરજે છે, ફળા આપે છે, તે કમ' વૈદિક યજ્ઞસંબધી હોય તો તેનું ફળ દૃષ્ટ પરિમાણુના ક્ષેત્રમાં નથી. હાતુ'. હામથી અદૃષ્ટ ફળ કેવી રીતે ઉદ્ભવે એ અંગે તે કહે છે કે, શર્ (- શ્રુતિપ્રમાણ) ઉપક્ષી. તેનુ ફળ દાવાનું” જાવા મળે છે. ફળ મળે છે. એમ દહે છે તેથી (એમ માન ન્યાયપુરઃસર છે. તેથી હેમ કરવાથી ફ્ળ મળે છે (એમ માનવુ) ન્યાયપુરઃસર છે; અને દહીં (એ પદાથને લીધે) ફળ મળે છે એમ કહેવુ' ન્યાયપુરઃસર નથી,૧૭
વેદમાં તો શબ્દ ઉપરથી અર્થ સમન્વય છે તેથી શબ્દને અનુસરીને જ વૈશ્વિક કમ કરવું છે. એમ આ યાતમાં રાખવાનો મત છતાં આ અગે વૃત્તિકાના મા ઢાંકીને મુકે છે કે, ગામ ઉપર આધારિત ગુણ કુલ સિંદ કરાવે છે; આ શબ્દને જિ માસ રાજાનુ કામ કરે તેમ...તેથી દહીં હામ સાથે સંબંધ ધરાવતુ હોવાથી ળ ઉદ્દભવશે. ૧૧
રાખવામી સ્વર્ગનું વન કરતાં વિધાનના સંત વિરા કરે છે. કારણુ કે માનવીને તતઅનુભવું સ્વગ નુ` કોઈ જ સીધુ સમર્થન કરતા નથી.૧૨ અહીં, પદાર્થ – દા.ત. દહીં- એ દૃષ્ટ અને અદૃષ્ટને બેડનારી એક કડી છે. શબ્દો આ અદૃષ્ટ પરિમાણ તરફ અંગુલિનિર્દે"શ કરે છે અને ચાગ્ય પદાર્થ ના યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવાથી ક્ષત-તત્ત્વના અદૃષ્ટ પરિમાણુનું વર્ષા પરિમાણથી સમર્થન મા રહુ છે, જેમ કે સરીર ઉપરથી વાનું; જ્યું નથી ઊલટુ તુ નથી. પગ'ની સિદ્ધિ નુ દ્વારા કરવાની રહે છે. મનુષ્યના મનથી ઉદ્ભવતુ
| SR No. | 520763 |
| Book Title | Sambodhi 1984 Vol 13 and 14 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Dalsukh Malvania, Ramesh S Betai, Yajneshwar S Shastri |
| Publisher | L D Indology Ahmedabad |
| Publication Year | 1984 |
| Total Pages | 318 |
| Language | English, Sanskrit, Prakrit, Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Sambodhi, & India |
| File Size | 14 MB |