________________
(८२)
तुरंगम तडफडई, रथ धडहडई' ('वर्णकसमुच्चय', पृ. ८१). 'सूनासणा तुरंगम तडफडई, भाले भरडीता गजेन्द्र आरडई'. ('सभाशृंगार', पृ. ७९) ए प्रमाणे मळे छे. ३. झंबडक-गीतनु वधु एक उदाहरण
'अनुसंधान 'ना चोथा अंकमां झंबडक-गीत विशे नोंध आपी हती ( पृ. २४-२५). 'प्रभावकचरित'मां ते 'झंबडक'ने बदले 'हुंबडक' एवो भ्रष्ट पाठ होवार्नु त्यां बताव्युं हतुं. तेवो ज बीजो दाखलो 'विनोदकथासंग्रह' (प्रकाशन वर्ष १९१८)मांनी एक कथामांथी मारा ध्यानमां आव्यो. एना कर्ता 'प्रबंधकोश'कार मलधारी राजशेखरसूरि छे (चौदमी शताब्दीनो पूर्वार्ध). तेनी १८मी कथा ('आत्म-विगोपक जटाधर-कथा') आम तो भ्रष्टाचारी शैव साधुओ (भरडाओ) अने मठाधिपतिओने लगती छे, अने तेमां परसंप्रदायनी टीकानो आशय पण छे (जे ते वेळानो अरसपरस व्यवहार हतो), पण कथा लेखे ते रसप्रद छे. हुं अनुवाद नीचे प्रमाणे आपुं छु :
कोई एक तापस देशदेशमा पर्यटन करतो महाराष्ट्र पहोंच्यो. त्यानां कोईक गामडामा भिक्षा न मळतां, बपोरे भूखे पीडातो, आमतेम भटकतो ते एक छीपाना घरमां पेठो. त्यां प्रसंगवश घणा लोको घीथी भरपूर मिष्टानो आरोगता हता. कृपाभावे भरडाने पण दहीभात भिक्षामां मळ्यां. तेणे त्यां ज ते खाई लीधां. केटलाक समये ए जटाधारी गूर्जरदेशमां पहोंच्यो. त्यां एक नगरना मठपतिए तेने आश्रय आप्यो. कर्मबळे ते आगळ जतां मोटो मठपति बनी गयो. तेने गरासमां लाखोनी आवक हती. मोटो सेवकवर्ग हतो.
एक वार राजाना गायक, नर्तकी वगेरेनी मंडळी पोतानी कला प्रदर्शित करी भेट तरीके द्रव्य प्राप्तिनी इच्छाथी तेनी पासे आवी. तेनी आसपासनाओए विनंती करीने तेने जोवा-सांभळवा बेसार्यो. कलाकारोए पण ध्रुवक, प्रतिमंठ वगेरे शास्त्रीय गीतप्रकारो लांबा समय सुधी गाया. परंतु मठपतिए कशुं आपवानुं कर्यु नहीं. एटले ए शठ कलाकारोए विचार्यु, 'आनी समक्ष गामठी छंदोगीतो रजू करीए.' एटले पछी तेमणे 'हुंबडक' गावानुं शरू कर्यु. ए गीतनी आंचळी (टेक, ध्रुवपद) आ प्रमाणे हती :
___कहउं जि भरडई जं जं किउं' (अर्थ : 'भरडाए जे जे कर्यु ते हुं कही बतायूँ छु'). ए सांभळीने चकित थयेला भरडा मठपतिने थयुं, 'में छीपाने घेर भोजन कर्यु ए कोईक रीते आ लोको जाणी गया छे'. एटले तेणे कलाकारोने पुष्कळ रेशमी
Jain Education International
For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
