Jain Agam Sahityanu Swarup

SR No.: 249042
Original Sutra Author: N/A
Author: Kokila C Bhatt
Publisher: ZZZ Unknown
Total Pages: 13
Language: Gujarati
Classification: Article & Agam
File Size: 1 MB

Page 13

Elain રચયિતામાં મતભેદ છે. કેટલાકને મતે દેવવાચક છે. કેટલા આચાર્ય ગચ્છના ઉપાશ્રયને જ્ઞાન ભંડાર થાણેકશાહને જ્ઞાન કને મતે દેવધિંગાણુ ક્ષમાશ્રમણ છે. કેટલાંક બંનેને એક જ ભંડાર, ગરછ યતિ જ્ઞાન ભંડાર, લોકાગચ્છને જ્ઞાન ભંડાર, માને છે. પરંતુ દેવવાચક અને દેવધિંગાણના ગ૭ જુદી તપાગચ્છનો જ્ઞાન ભંડાર.. જીદા હતા આ ગ્રંથ પર જીનદાસગણની ચૂર્ણ, ભદ્રબાહુના જેસલમેરમાં અમુક દસ્તપ્રતો પાટણથી પણ આવેલ છે. પાટણમાં અને મલયગિરિની ટીકાઓ ઉપલબ્ધ છે. મહારાજ કુમારપાળને અવરાન બાદ, આવેલો રાજા અજેપાળ આ ઉપરાંત આ સૂત્રમાં વિરાવલિમાં ભદ્રબાહુ, સ્થૂલભદ્ર, જૈન વેપી હતો. અજયપાળના ડરથી ત્યાંની અમૂલ્ય હસ્તપ્રતો મહાગરિ, આર્યશ્યામ, આર્ય સમુદ્ર આર્ય મંગુ, આય- છાનામા જેસલમેર ખસેડામાં આવી ની. - જિમ રાવત નાગહરિત, કંદિલાચાર્ય નાગાર્જુન, ભૂતદિન વિગેરેને 2006 માં ફરી પાછી પાટણ લઇ જવામાં આવી છે. પાટણમાં ઉ૯લેખ મળે છે. હેમચંદાચાર્યના સમય દરમ્યાન જૈન સાહિત્યમાં અભૂતપૂર્વ પ્રગતિ આ ઉપરાંત કાલિક શ્રુત અને ઉત્કાલિક મૃત ને ભેદ- થઇ, ન્યાય, વ્યાકરણ, ગ, કાવ્યશાસ્ત્ર, કથાનુયોગ તથા જેને પ્રભેદ બતાવ્યા છે. સિધ્ધાંત વિપક અનેક ગ્રંથોનું નિરૂપણ થયું હતું. પાટાનો જ્ઞાન (2) અનુયોગદાર ભંડાર વિશાલ છે. અમદાવાદના જ્ઞાન ભંડારોમાં મોગલ કાળથી માંડીને ગઇ સદી પીને અલભ્ય ગ્રંથો છે. હવે જો આ આ ગ્રંથ આર્ય રક્ષિત સૂરિકત માનવામાં આવે છે ભાષા જ્ઞાનભંડારોની હસ્તપ્રતો ને સારી રીતે સાચવીને રાખવામાં આવેલ અને વિષય જોતા આ ગ્રંથ અર્વાચીન લાગે છે. આના પર છે. દરેક હસ્તપ્રત પર કાગળ મૂકીને તેને ક્રમાંક તથા નોંધ જીનદાસગણિમહત્તરની ચણી, હરિભદ્ર અભયદેવના શિષ્ય આપવામાં આવે છે. વસ્ત્રમાં બાંધીને રખાયેલી પ્રો એલ્યુમીનીયમલધારી હેમચંદ્રની ટીકાઓ મળે છે. આની શૈલી પ્રશ્નોત્તરી છે. આમાં પ્રમાણ - પપમ, સાગરોપમ, સંખ્યાત, - મની નાની પેટીમાં રખાય છે. સૂચિપત્ર પણ સારી રીતે તૈયાર થયાં અસંખ્યાત અને અનંતના પકારો નયનું સ્વરૂપ બતાવ્યું છે. કેટલીક અમૂલ્ય હનની માઈકે ફીલ્મ પણ લેવામાં છે. નામના દસ પ્રકાર, કાવ્યરસના પ્રકાર, મિથ્યાશાસ્ત્ર આવેલી છે. કેટલાંક પ્રથાની નકલ અને પ્રેસકોપી પણ કરવાનું રવરના નામ સ્થાન, તેના લક્ષણ, ગ્રામ, મૂછના વિગેરેનું કામ ચાલુ જ છે. અત્યારે દિલ્હીમાં પણ આત્મવલ્લભ સ્મારક વર્ણન મળે છે. આગમલોપ, પ્રકૃતિ અને વિકારનું પ્રતિપાદન ભ•ામાં વિશાળ - ભંડારનું જમે છે. કરતા વ્યાકરણ સંબંધી ઉદાહરણ છે. આ ઉપરાંત આમાં પરદેશમાં બર્લીન (જર્મન) માં તથા લંડન, ઓકસફર્ડમાં જૈન આવશયક શ્રુતસ્કંધના નિક્ષેપો, ઉપક્રમાધિકાર, અનુપૂવી પ્રમાણુઢાર અધિકાર, નિક્ષેપ અધિકાર અનુગમ અધિકાર હસ્તપ્રતોને નોંધપાત્ર સંગ્રહ છે. આ સિવાય પેરીસ, વિએના, અને નય નો અધિકાર છે. આમાં મહાભારત, રામાયણ વોશિંગટન તથા ન્યુયોર્કમાં પણ જૈન હસ્તપ્રત સંગ્રહાયેલી છે. કૌટિય, ઘોટકમુખ વિ. ઉલ્લેખ મળે છે. પરદેશમાં જે હસ્તપ્રતો રખાયેલ છે તેના કેટલોગ બહાર પડેલાં છે. પરંતુ કેટલાક કેટલાન તો સો વર્ષથી વધારે જૂને છે. કેટલોગ શ્રી કોકિલા સિ. ભટ્ટ બહાર પડયાં પછી હનપ્રતા અન્ય સ્થળે ખસેડવામાં આવી છે. તથા અમૂક નવા કેટલોગ પણ બહાર પાડવામાં આવ્યાં છે. આ ( જેને શાસ્ત્ર ભંડારો: રીતે જોતાં પરદેશગી હરનનોમાં ગા થોડો વાડો જરૂર છે. પરંતુ એકંદરે લંડન અને ખાસ કરીને બ્રિટીશ મ્યુઝીયમની લાયબ્રેરીઓની હસ્તપ્રને વધારે વ્યવસ્થિત સ્વરૂપમાં છે. આ લઈને હજારો ગ્રથો જળવાઈ રહ્યા છે. દેરાસરોના ભયરામાં હસ્તપ્રતોના સંશોધનમાં ઉંડો રસ લઇને નવા કેટલોગ બહાર મુખમૈ ગ્રથો મૂકી રાખવાની પ્રથા હતી અને હજીયે છે. આ રીતે પાડવાની પૂરી આવશ્યકતા છે. મુસ્લીમ આક્રમણખોરોથી આપણા ગ્રથો બચાવી શકાય છે. આજે આ રીતે 2 લાખથી પણ વધારે જૈન હરનમનો ભારતમાં દિગંબર હસ્તપ્રતો મુખ્ય દક્ષિણ ભારતમાં વધારે પ્રમાણમાં વિવિધ ભંડારોમાં પડેલી છે. જેસલમેર, પાટણ, ખંભાત, લીમડી, ઉપલબ્ધ છે. દક્ષિણ ભારતનાં પદોમાં જ્ઞાન ભંડાર પણ છે ત્યાં અમદાવાદના ભંડારો વિશેષ જાણીતા છે. પાટણ, ખંભાત અને વિશાળ સંગ્રહ છે. આ દરની ભાષા મુખ્યત્વે કનડે છે. જેસલમેરમાં તાડપત્ર પરની અનેક હસ્તપ્રત વિદ્યમાન છે. જૈન પ્રાચીન સાહિત્ય આપણે અમુલ્ય વારસો છે. તેમાં આપેલું જેસલમેરમાં કુલ 10 જૈન જ્ઞાન ભંડાર છે. કિલ્લામાં શ્રી જ્ઞાન માત્ર જૈનોનેજ ઉપયોગી છે તેવું નથી પરંતુ સહુ કોઈને સંભવનાથજી ના મંદિરના ભોંયરામાં આવેલો શ્રી જિનભદસૂરિ ઉપયોગી થઇ શકે છે. સર્વ ધર્મ જ્ઞાનેએ આ બાબતમાં રર જ્ઞાન ભંડાર, વેગડગચ્છીય જ્ઞાન ભંડાર, પંચનો જ્ઞાન ભંડાર, કેળવીને જૈન સાહિતાના નવનીનને સદુપયોગ કરવો ઘટે.