Ekant etle Vinash Anekant etle Vikas

SR No.: 230047
Original Sutra Author: N/A
Author: Rohit A Shah
Publisher: Z_Jayantsensuri_Abhinandan_Granth_012046.pdf
Total Pages: 3
Language: Gujarati
Classification: Article & Anekantvad
File Size: 3 MB

Page 3

એકાન્તદ્રષ્ટિવાળા અંધશ્રદ્ધળુ લોકોએ પહોંચાડ્યું છે ! જાય છે ! અરે, આપણે ત્યાં જે સુખ છે, તે સુખ ઉપર પણ આપણે વ્યાધિને જાણવો જરૂરી છે, ભોગવવો નહિ. દેહમાં રહેલા નર્યો એકાધિકાર ભોગવામાં માગીએ છીએ ! વ્યાધિને જાણનાર તેને દૂર કરી શકે છે, તેને ભોગવનાર તો. તેમાં સંપત્તિ સુખનું સાધન છે એવો એક સામાન્ય ખ્યાલ છે. પણ વૃદ્ધિ જ કરશે ! અનેકાન્ત ‘જાણવાની’ ક્રિયા છે. એટલે કે જાગવાની કોઈ વ્યક્તિ ધન-સંપત્તિ લઈને જતી હોય અને કોઈ ગુંડો તે પડાવી ક્રિયા છે. અનેકાન્ત એટલે જાગૃતિ અને એકાન્ત એટલે મૂચ્છ. લેવા માટે તેની હત્યા કરે તો એ સંપત્તિ એના સુખનું સાધન બની એકાગ્રતા કરતાં અનેકાન્ત વિશેષ કલ્યાણકારી છે. એકાગ્રતા તો કે એના મૃત્યુનું નિમિત્ત બની ? અથવા તો ઈન્કમટેક્સ વગેરેના બગલામાં અને ચોરમાં ય ક્યાં નથી હોતી. ? અનેકાદ્રષ્ટિ વિનાની પ્રશ્નોને કારણે તેને અનિદ્રાનો ઉપદ્રવ લાગુ પડે તો એની સંપત્તિ એકાગ્રતા ય કોઈ વાર માનવીને અનિષ્ટ પરિણામ તરફ વાળી દે એના માટે તો દુઃખનું જ સાધન બની ગણાય ને ! | સુખ કોઈ વસ્તુ, પદાર્થ, પરિસ્થિતિ કે સંયોગોમાં નથી. સુખ | અનેકાન્તની સમન્વય દ્રષ્ટિ માત્ર ધર્મક્ષેત્રે જ નહિ, સંસારના કોઈ સ્થળ વિશેષમાં પણ નથી. સુખ તો સમાધાનમાં છે. સમન્વયમાં ક્ષેત્રે પણ અત્યંત મહત્વની છે. ખરેખર તો એમ કહેવું જોઈએ કે જે સુખ છે, તે અન્યત્ર ક્યાંય નથી ! સંસારમાં જ અનેકાન્તદ્રષ્ટિ વિશેષ અગત્યની છે. એક પુરુષને બે પત્નીઓ હતી. પુરુષ હમેશાં એક પત્નીની - એક બહેન સૌને કહેતાં હતાં કે, “મારી દિકરીને તેના સાસરે ગેરહાજરીમાં બીજીની પ્રશંસા કરતો અને બીજીની ગેરહાજરીમાં ભરપૂર સુખ છે. મારી દીકરી તો સાસરે ય સ્વર્ગનું સુખ ભોગવે પહેલીની પ્રશંસા કરતો. ધીમે ધીમે બન્ને સ્ત્રીઓને આ વાતનો છે ! સવારે નવ વાગ્યા સુધી નિદ્રા માણે છે ! એનો પતિ એનો ખ્યાલ આવી ગયો. બન્ને સાથે મળીને પતિ પાસે ગઈ અને પૂછ્યું પડ્યો બોલ ઉપાડે છે ! ગમે તેટલા પૈસા ખરચે તો ય કોઈ એને કે, “અમારા બેમાંથી કોણ વિશેષ ગુણવાન છે તે સ્પષ્ટ કહો.” પૂછનાર નથી !" સંઘર્ષની ક્ષણ આવી ગઈ. એ જ બહેનનો દીકરો પરણ્યો અને ઘરમાં નવી વહુ આવી. હવે શું કરવું ? પતિએ તરત જ સમાધાનનો અભિગમ પછી થોડા દિવસ બાદ એમણે બળાપો કાઢવાનું શરૂ કર્યું. “મને સ્વીકારી લેતાં કહયું, " તમે બન્ને પરસ્પર કરતાં અધિક ગુણવાન વહુ સારી ના મળી ! ખૂબ આળસુ છે. સવારે નવ વાગ્યા સુધી છો. તમે બન્ને મને પરસ્પર કરતાં વધુ પસંદ છો !" પથારીમાં ઘોયા જ કરે છે ! મનફાવે તેમ ખચ કરે છે. સાવ ઉડાઉ છે. એનો પતિ, એટલે કે મારો દીકરો સાવ વહુઘેલો છે ! એની પત્નીઓ શું બોલે ?, વહુને એ કાંઈ કહેતો જ નથી !" સંઘર્ષની ક્ષણ પસાર થઈ ગઈ. કોઈ વિકલ્પ જ ન રહયો, ને પોતાની દીકરી માટે અને પોતાની પુત્રવધૂ માટે સમાન પછી કોઈ શું બોલે ? બાબતોમાં આવો વિરોધી અભિપ્રાય આપનાર એ બહેનની સંકુચિત - આપણે જ્યારે કોઈ એક શાસ્ત્રને, કોઈ એક વ્યક્તિને કે કોઈ દ્રષ્ટિ જ એમના ઘેરા વિષાદનું કારણ હતું ! એક સત્યને અનુસરીએ છીએ ત્યારે અનેક વિકલ્પો. રહી જાય છે. માત્ર સાસુઓ જ એવી હોય છે તેવું પણ નથી. પુત્રવધૂઓ | વિકલ્પો વિરોધ જગાડે છે. અનેકાન્ત દ્વારા નિર્વિકલ્પ કક્ષાએ પહોંચી શકાય છે. પછી કશો વિરોધ રહેતો નથી. આપણે અવિરોધને પણ તેમની સાસુ અને પોતાની માતા પ્રત્યે આવો જ ભેદનીતિવાળો પામીએ છીએ ! અવરોધ રહિત થવાથી જ આપણા કલ્યાણનો પંથ વ્યવહાર કરતી હોય છે. સરળ બને ને ! વિરોધથી મોટો કોઈ અવરોધ નથી. અને તમામ પોતાનો દીકરો ભણવામાં પ્રથમ નંબર લાવે તો તેની માતા વિરોધોનો એક માત્ર ઉપાય છે. : અનેકાન્ત. ગૌરવથી કહેશે કે, “અમારો દીકરો તો પહેલેથી જ ભણવામાં ખૂબ હોશિયાર છે. તમામ વિષયોમાં એ આગળ જ હોય. મને તો ખ્યાલ હતો જ કે તેનો પ્રથમ નંબર જ આવશે, !" પરંતુ જો પોતાનો મધુકર-મૌક્તિક. દીકરો નાપાસ થાય અને પાડોશીનો દીકરો પ્રથમ નંબર મેળવે તો જો કે કામ ઘણું કઠણ છે. છતાં પરિણામ ઘણું જ એ તરત જ કટાણું મોં કરીને કહેશે, “જવા દોને વાત હવે... એનો સુખદ આવે છે. વ્યાઘમુખી પ્રવૃત્તિ દેખીને ગભરાવવાની દીકરો તો પરીક્ષામાં ચોરી કરવામાં ખૂબ ચાલાક છે ! ને એનો જરૂર નથી. જ્યારે જેટલા પ્રમાણંમાં કટુતા કુચ કરતી જશે બાપ પણ પૈસા આપીને પોતાના દીકરાનો પહેલો નંબર ખરીદી. ત્યારે તેટલા પ્રમાણમાં તેના સ્થાને મધુરતા વધવા માંડશે આવ્યો છે !" અને એનો જેમ જેમ વિકાસ થતો જશે તેમ તેમ મૃદુતાનો એકાન્તદ્રષ્ટિ આપણી. સહિષ્ણુતાને પીંખી નાખે છે. પછી તો આવિર્ભાવ થશે. અને સાથે જ સ્થિરીકરણ થવા માંડશે. બીજાનું સુખ પણ આપણા માટે અસહા બની જાય છે. આપણી પછી ... સહજમાં જાગૃતિ આવશે. પાસે મોટર નથી. એની આપણને કશી વેદના નથી. પણ પાડોશીને - જૈનાચાર્ય શ્રીમદ્ જયન્તસેનસૂરિ મધુકર” ત્યાં મોટર આવે એટલે આપણો બળાપો અને અજંપો શરૂ થઈ પુર माया ममता में रहा, तज समता का साथ / जयन्तसेन जग से वह, जाता खाली हाथ //