Apani Adrushya thati Lekhankala ane tena Sadhno

SR No.: 230033
Original Sutra Author: N/A
Author: Punyavijay
Publisher: Punyavijayji
Publication Year: 1969
Total Pages: 14
Language: Gujarati
Classification: Article & 0_not_categorized
File Size: 823 KB

Page 14

જ્ઞાનાંજલિ ઋતુમાં પુસ્તક-ભંડારને બંધબારણે રાખેલા હાઈ ઉધેઈ આદિ લાગવાનો સંભવ હોય તે પણ ધૂળકચરો આદિ દૂર થતાં દૂર થાય. આ મહાન કાર્ય સદાને માટે એક જ વ્યક્તિને કરવું અગવડભર્યું જ થાય. માટે કુશળ જૈનાચાર્યોએ દરેક વ્યક્તિને જ્ઞાનભક્તિનું રહસ્ય અને તે દ્વારા થતા ફાયદાઓ સમજવી તે તરફ આકર્ષવા પ્રયત્ન કર્યો. તે દિવસને માટે લેકે પણ પોતાના ગૃહવ્યાપારને છોડી દઈ યથાશક્ય આહારાદિકનો નિયમ કરી પ્રૌષધવત સ્વીકારી પુસ્તકરક્ષાના મહાન પુણ્ય કાર્યમાં ભાગીદાર થાય છે. વર્ષાને લીધે તેમાં પેસી ગયેલા ભેજને દૂર કરવા માટે સહુથી સરસ, અનુકૂળ અને વહેલામાં વહેલો સમય કાર્તિક માસ જ છે. તેમાં શરદઋતુની પ્રૌઢાવસ્થા, સૂર્યનાં પ્રખર કિરણે તેમ જ વર્ષાઋતુની ભેજવાળી હવાને અભાવ હોય છે. જે ઉદ્દેશથી ઉક્ત તિથિનું માહાત્મ વર્ણવવામાં આવ્યું હતું તે અત્યારે લગભગ ભુલાઈ ગયે છે. એટલે કે પુસ્તક-ભંડારોની તપાસ કરવી, ત્યાંને કચરો સાફ કરવો આદિ લુપ્ત જ થયું છે. માત્ર તેના સ્થાનમાં આજકાલ શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક જેનોની વસ્તિવાળાં ઘણાંખરાં ગામોમાં “સાપ ગયા અને લીસોટા રહ્યા” એ કહેવત પ્રમાણે કેટલાંક પુસ્તકોની આડંબરથી સ્થાપના કરી તેની પૂજા, સરકાર આદિ કરવાનો રિવાજ ચાલુ છે. મુંબઈની કરછી જૈન દશા ઓસવાળની ધર્મશાળામાં હજુ પણ પુસ્તકની પ્રતિલેખના, તપાસ, સ્થાપના આદિ વિશેષ વિધિસર કરવામાં આવે છે, જેથી અન્ય ગામો કરતાં ઉક્ત તિથિનો ઉદ્દેશ કેટલેક અંશે ત્યાં જળવાતો જોવાય છે. અસ્તુ. અત્યારે ચહાય તેમ થતું હો, તથાપિ એટલું તો કહી શકાય કે સાહિત્યરક્ષા માટે જૈનાચાર્યોએ જે યુક્તિ છ છે તે ઘણી જ કુનેહભરી છે. દિગંબર જેને યેષ્ઠ શુકલ પંચમીને જ્ઞાનપંચમી કહે છે એમ મારા સાંભળવામાં છે. જે તે વાત સાચી જ હોય તો એટલું કહી શકીએ કે પુસ્તક-રક્ષાની દૃષ્ટિએ કાર્તિક શુકલ પંચમી વધારે છે. ઉપસંહાર–મુદ્રણયુગમાં લિખિત સાહિત્યને ઉકેલનારાઓનો તેમ જ તે પ્રત્યે આદરથી જોનારા ઓનો દુષ્કાળ ન પડે તે માટે આપણું ગૂજરાત વિદ્યાપીઠ અને ગુજરાત પુરાતત્વ મંદિરના નિપુણ સંચાલકો યોગ્ય વ્યક્તિઓને આ દિશામાં પણ પ્રેરે એમ ઈછી હું મારા લેખને સમાપ્ત કરું છું. [ પુરાતત્તવ” નૈમાસિક, આષાઢ, સં. 1979] | * પ્રસ્તુત લેખની સામગ્રી તેમ જ તેને અંગે કેટલીક સમજ હું મારા વૃદ્ધ ગુરુ પ્રવર્તક શ્રી કાંતિવિજયજી મહારાજ તેમ જ ગુરુજી શ્રી ચતુરવિજયજી મહારાજ દ્વારા મેળવી શક્યો છું, તે બદલ તેમનો ઉપકાર માનું છું.