________________
दान
श्री दानादिकुलकवृत्तिः
कुलक
महावीर चरित्र
॥४
वस्तूनि दत्तानि स एव स्वांप्रति दास्यति । इति श्रुत्वा सोमिलद्विजः श्री महावीर प्रति मार्गयितुं गवेगमाण: सन् पश्चादागतः । भगवतोऽग्रे च करी योजयित्वा तेन बह प्रार्थनां कर्तुमाधा-हे स्वामिन् ! दुःखितोऽस्मि, निराधारोऽस्मि, जन्मदरिद्री चास्मि, मया अनेक शो जनाः पाथिताः, परं केनापि ममाशा न परिता । वं स्वामिन पुष्करावर्तवत्परिवाटः, तदा अभाग्यशेख रोऽहं गृहे नाऽभूवं, तस्मादधुना त्यच्छरण समागतोऽस्मि । हे स्वामिन् ! मांप्रति किचित्तदेहि । ममाशां निष्फलां मा कुरु । मम दारिद्रय चरयेत्युक्त्वा ब्राह्मण जावित्वादहदीनवचनानि लपयितु लग्नः । ततो भगवतोऽनुकम्पा समुत्पन्ना । बीरेण विचारितं कि ददामि, मम निग्रंथस्य । पार्श्वे किमपि नास्ति, प्रार्थनाभंगेऽपि लघुता स्यात्, यत:-तिण लहु तुस लहुअं, तिणलहुन पत्थणा लहु । तत्तो वि सो य लहुरं, पत्थणभगो कओ जेण ॥४।।
व्याख्या-सर्वेषां पदार्थानां मध्ये लघु तृणं, तृणादपि लघु तुपं, तृणतुषादिभ्योऽग्नि लघु प्रार्थन, तस्मादपि लघु प्रार्थनाभंगः कृती येन ।।४।। इति विचार्य सदयो बीरो देवदूष्या वस्त्रं ब्राह्मणाय दत्तवान् । अन्य चेति कथयामासुः, यतः-जा संपत्त तां देहु धन । इम कहे श्री महावीर ।। पितामित्रबामणभणी, आधो दीधो चीर ।।१।।
विनोऽपि महापसाय इति कृत्वा पश्चाद्वलितः । स्वगृहसमीपे समागच्छंतं सचीर स्वभरि दृष्ट वा हषिता सती ब्राह्मणी प्राह-हे प्राणनाथ ! हे स्वामिन् ! हे भर्तः ! सुखं समागत ? एवं बहुशिष्टवचनैः प्रमुदितो विप्रस्तून्नारकसमीपमागतः । तूनारेकेणोक्त केनायं दत्तः? तनोक्त महावीरेण दत्तः, ततस्तूचारकेणोक्तं भो विप्र !
।।४।।
