SearchBrowseAboutContactDonate
Page Preview
Page 384
Loading...
Download File
Download File
Page Text
________________ संतराधिकार ३३३ एवोच्छेदात् । नचास्ति वस्तुच्छेदः सतो नाशासंभवात् एवं जानंश्च कर्माक्रांतोऽपि न रज्यते न द्वेष्टि न मुह्यति किन्तु शुद्धमात्मानमेवोपलभते । यस्य तु यथोदितं भेदविज्ञानं नास्ति स तदभावादज्ञानी समज्ञानतमसाच्छन्नतया चैतन्यचमत्कार मात्रमात्म स्वभावजानन् रागमेवात्मानं मन्यमानो रज्यते द्वेष्टि मुह्यति च न जातु शुद्धमात्मानमुपलभते । ततो भेदविज्ञानादेव शुद्धात्मोपलंभः ।। १५४-१८५ ।। एवं ज्ञानिन् अज्ञानिन, राग, एव, आत्मन्, अज्ञानतमोवच्छश, आत्मस्वभाव, अजानत् । सूलधातु-तप संतापे भ्वादि, तप ऐश्वर्ये दिवादि, परित्यज हानौ भ्वादि, ओहाक् त्यागे जुहोत्यादि, ज्ञा अवबोधने, मनु अवबोधने । पaविवरण - जह यथा - अव्यय । कणयं कनकं प्रथमा एक० । अग्गितवियं अग्नितप्तं प्र० ए० । पि अपि - अव्यय । कणयहावं कनकभाव - द्वि० ए० । ण न-अव्यय । तं द्वि० ए० । परिचयइ परित्यजतिवर्तमान लट अन्य पुरुष एक० तद् तथा अव्यय । कम्मोदयतविदो कर्मोदयतप्तः प्रथमा एक्र० ३ ण न जहदि जहाति वर्तमान अन्य० एक० | पाणी ज्ञानी- प्र० ए० । दु तु णाणितं ज्ञानित्वं द्वि० ए० । एवं, जादि जानाति वर्तमान० अन्य० एक० । गाणी ज्ञानी - प्र० ए० । अण्णाणी अज्ञानी-प्रथमा एक० । मुणदि मनुते - वर्तमान लट् अन्य पुरुष एकवचन क्रिया । रायं रागं द्वि० एक० एवं अव्यय । आदं आत्मानं द्वि० ए० । अण्णाणतोच्ण्णो अज्ञानतमोऽयच्छत्र - प्र० एक० । आदसहावं आत्मस्वभाव - द्वि० ए० । अजाणतो अजानन् - प्रथमा एकवचन कृदन्त ।।१८४ - १८५ ॥ २ - ज्ञानीका ज्ञानोपन न छूटनेका कारण अविकार सहजज्ञानस्वभाव में प्रात्मत्वकी दृढ़ प्रतीति है । ३ - ज्ञानी जीवमें कर्मविपाक प्रतिफलित होनेपर भी कर्मरसमें उपयुक्त नहीं होता, किन्तु प्रपने ज्ञानभाव में हो उपयुक्त होता है । ४- प्रज्ञानी ही निज सहजस्वरूपको न जानता हुआ प्रतिफलित कर्मानुभागको थापा मानता हुआ राग द्वेष आदि frकल्परूप परिणमता है । ५- अज्ञानी के भेदविज्ञान न होनेसे शुद्धात्मस्वरूपकी उपलब्धि नहीं है । ६--ज्ञानीके भेदविज्ञान होनेसे शुद्धात्मस्वरूपकी उपलब्धि है । सिद्धान्त -- १ - ज्ञानी रागादि परिहरणशील होनेसे शुद्धात्मस्वरूपका संवेदन करता है । २ - प्रज्ञानी रागादिपरिग्रहणशील होनेसे रागादिविभावरूप अपनेको परिणमाता है । दृष्टि - १ - शुद्ध निश्चयनय (४६) । २ - प्रशुद्ध निश्चयनय (४७) । प्रयोग - श्रोपाधिक प्रतिफलन कुछ भी हुआ करे उससे शानाकारमात्र स्वको अनुभवनेका पौरुष करना ।। १६४-१८५ ॥ अपना प्रयोजन न जानकर - [ शुरू तु] शुद्ध शुद्ध हो [आत्मानं ] ग्रात्मा प्रश्न -- शुद्ध आत्माकी प्राप्ति हो संबर कैसे होता है ? उत्तर -- आत्माको [विज्ञान]] जानता हुआ [ जीव: ] जोब [ शुद्ध ं चैव ] को [ लभते ] प्राप्त करता [तु] प्रोर [ श्रशुद्ध आत्मानं ] अशुद्ध प्रात्माको [ जानद] जानता हुना [मशुद्धमेव ] प्रशुद्ध आत्माको ही [ लभते ] प्राप्त करता है ।
SR No.090405
Book TitleSamaysar
Original Sutra AuthorKundkundacharya
Author
PublisherBharat Varshiya Varni Jain Sahitya Prakashan Mandir
Publication Year1995
Total Pages723
LanguageHindi, Prakrit, Sanskrit
ClassificationBook_Devnagari & Religion
File Size21 MB
Copyright © Jain Education International. All rights reserved. | Privacy Policy