________________
मुनितोषणी टीका, प्रतिक्रमणाध्ययनम्-४
२२१ 'वीरासनं'-निरालम्बेऽपि सिंहासनोपविष्टवन्यस्तचरणं मुनजानुकमुपवेशनम् , 'गोदोहिकासनं'-गोदोहिकावंत् = गोदोहनवदासनमर्थात-यथा गोदोहको गोदोहन वेलायामास्ते तद्वत्पादाग्रतलाभ्यामवस्थानम् , 'आम्रकुब्जकासनम्'-आम्रवस्कुब्जमासनम् । आस्वष्टम्यादिदशम्यन्तप्रतिमासु प्रतिप्रतिममुक्तानामासनानामन्यतमाऽवलम्बनेनासितव्यमिति तात्पर्यम् । एकादशी प्रतिमा त्वेकाहोरात्रसाध्या, तस्यां चतुर्विधाऽऽहारपरित्यागपूर्वकं दिनद्वयोपवासो ग्रामादहिर्गत्वा कायोत्सर्गश्च कर्तव्यः ।
अथैकदिनमात्रसाध्या द्वादशी प्रतिमा, तस्यां चतुर्विधाऽऽहारपरित्यागपूर्वकं दिनत्रयमुपोष्य तृतीयस्मिन् दिने ग्रामाद्वहिः श्मशानस्थानं गत्वा पुद्गलस्यैकस्योपरि दृष्टिदानेन कायोत्सर्गः कर्तव्यः, तदानीं च तत्र देव-मनुष्यविना सहारे स्थिर रहना), गोदोहासन (गोदोहनकी तरह पैरों के अग्रभाग और तल भाग के सहारे बैठना) और आम्रकुब्जकासन (आम्रफलकी तरह कूबडा हो कर स्थिर रहना); इनमें कोई भी एक आसन किया जाता है १०।।
ग्यारहवीं प्रतिमा केवल एक दिन की होती है, इसमें चउविहार बेला किया जाता है और गाम के बाहर काउसग किया जाता है ११ । बाहरवों प्रतिमा एक दिन की होती है, इसमें चविहार तेला किया जाता है, तेला के दिन गाम से बाहर श्मशान भूमिमें जा कर किसी एक पुद्गल पर दृष्टि स्थिर करके कायोत्सर्ग किया जाता है। उस समय होने वाले देव-मनुष्य और વિના સ્થિર રહેવું, ગદહાસન-ગાય દેતા હોઈએ તેવી રીતે પગના આગલા ભાગ અને તલ ભાગના આશ્રયે બેસવું, અને આમ્રકુંજકાસન (આમ્રફળની જેમ કૂબડા થઈને સ્થિર રહેવું). આમાંથી કેઈ પણ એક આસન કરાય છે (૧૦).
અગિયારમી પ્રતિમા ફકત એક દિવસની હોય છે. એમાં ચેવિહાર છઠ્ઠ કરાય છે અને ગામની બહાર કાઉસગ્ગ કરાય છે (૧૧). બારમી પ્રતિમા એક દિવસની હેય છે એમાં ચેવિહાર અઠ્ઠમ કરાય છે. અઠ્ઠમના દિવસે ગામની બહાર સ્મશાન ભૂમિમાં જઈને કોઈ એક પુદગલ ઉપર દૃષ્ટિ સ્થિર કરીને કાર્યોત્સર્ગ કરાય છે. એ વખતે થવાવાળા દેવ મનુષ્ય અને તિર્યંચ સબંધી ઉત્કૃષ્ટ ઉપસર્ગ જે સહન
