________________
१२४
आवश्यकमूत्रस्य थपरित्यागे प्रमाणाभावात् । अस्तु वाऽईत एव विशेष्यत्वं तीर्थकरपर्यायत्वात् , न वयं तत्राऽऽग्रहिलाः, किन्तु पर्यायत्वेऽप्यईत्तीर्थकरकेवलिनामुपादानं तत्तच्छन्दसामर्थ्य गम्यार्थप्रदर्शनार्थमेवेत्येव केवलं ब्रूमः ।
_अत्र केचित्-ननु सम्भवव्यभिचाराभ्यां स्याद्विशेषणमर्थवत्-यथा नीलो घटः, कृष्णा गौरित्यादिषुः सम्भवव्यभिचाराभावे विशेषणमनर्थक-यथा शीतोऽनलः, श्यामो भ्रमर इत्यादिषु; ततश्चात्र केवलिन इति धर्मतीर्थकरविशेषणं श्यामो पलसे होनेवाले अर्थका त्याग करना न्यायविरुद्ध है, 'केवली' पदके देनेका भी यही तात्पर्य समझना चाहिये।
___ यहां पर शंका होती है कि-' विशेषण' संभव अथवा व्यभिचार होने पर दिया जाता है, जैसे-'नीले घडे को लाओ' यहां पर घडे का नीला होना संभव भी है, और यदि केवल 'घडेको लाओ' ऐसा कहते हैं तो काले पीले आदि घडों का व्यभिचार भी है, इसलिए यहां 'नीला' विशेषण देना उचित है। और जहां पर संभव नथा व्यभिचार न हो वहां विशेषण का देना व्यर्थ होता है, जैसे 'ठंढी अग्नि' यहां अग्नि में ठंढापन संभव नहीं है, ऐसे ही 'काला भौंरा' यहां पर भौंरे में कालेपन के सिवाय दूसरे वर्ण का व्यभिचार नहीं है, अर्थनी त्या ४२३ ते न्यायवि३६ छ, "केवली" ५६ पार्नु ४।२५५ ५५ ઉપર પ્રમાણે સમજી લેવું જોઈએ.
અહિં એક શંકા થવા સંભવ છે કે વિશેષણ, સંભવ અથવા વ્યભિચાર થતું હોય તે સ્થળે આપવામાં આવે છે, જેવી રીતે કે;–“નીલા ઘડાને લાવો” અહિં ઘડાનું નીલા હોવા પણું સંભવિત છે, અને જે માત્ર “ઘડાને લાવે એ પ્રમાણે કહે તે કાળે, પીળે આદિ ઘડાઓને વ્યભિચાર પણ છે. એટલા માટે અહિં “નીલે” વિશેષણ આપ્યું તે ઉચિત છે. અને જ્યાં આગળ સંભવ તથા વ્યભિચાર થતું નથી ત્યાં વિશેષણ આપવું તે વ્યર્થ થાય છે. જેવી રીતે કે “શીતલ અગ્નિ” અહિં અગ્નિમાં શીતલતાનો સંભવ નથી, તેવી જ રીતે “કાલા ભમરા” અહિં ભમરામાં કાળાપણા વિના બીજા રંગને વ્યભિચાર નથી એટલા માટે એવા વિશેષણે આપવાં વ્યર્થ છે તે કારણથી
