________________
aske
अनुयोगद्वारसूत्र किंवा जीवगुणः सामायिकम् ? इति संशयस्तु तिष्ठत्येवेति चेत्, आह-द्रव्यार्थिक नयस्य मतेन जीवद्रव्यं सामायिकम् । पर्यायाथिकनयस्य मतेन जीवगुणः, परन्तु उभयमिलितस्यैव सामायिकत्वम् । तत्सामायिकं सर्वविरविदेशविरतिभेदेन द्विविधम् । तत्र-सर्वविरति सामायिक-सावधयोगविरतस्त्रिगुप्तः षट्स संयत उपयुक्तः पंष्ठादिगुणस्थानस्थितो जीवः । पञ्चमगुणस्थानस्थिास्तु जीवो देशविरति सोमायिकमिति। तदुक्तम्
शंका--जीव सामायिक हो-इसमें हमें कुछ नहीं कहना-परन्तु फिर भी यह संदेह तो बना ही रहता है-'जीव द्रव्य सामायिक है या जीवगुण सामायिक है।
उत्तर--द्रव्यार्थिकनय के मत से जीव द्रव्य सामायिक है। और सर्यायाधिकनय के मत से जीव गुण सामायिक है। यह सामायिक सर्व विरति और देशविरति के भेद से दो प्रकार का होता है। इनमें जो सर्वविरति सामायिक है, वह षष्ठादिगुणस्थानवी जीव रूप होता
यह जीव सावद्ययोग से सर्वथा विरत होता है । मन, वचन और कात्र इन तीन गुप्तियों से सुरक्षित होता है। छह काय के जीवों की रक्षा स्वरूप होता है । उपयोगशून्यरूप नहीं होता-प्रत्युत उपयोग युक्त होता है। अर्थात सर्वविरति की समाचारी में दत्तावधानरूप-होता है। लायाः पंचमगुणस्थानवर्ती जो जीव है, वह देशविरति सामायिक है। अर्थात् देशविरति सामायिक पंचमगुणस्थानवी जीव होता है। तदु
{ શકા–જીવ સામાયિક હોય, તેમાં અમારે કંઈ કહેવું નથી, છતાંએ. આ જાતની શંકા તે બની રહે છે કે “જીવ દ્રવ્ય સામાયિક છે કે જીવ ગુણ સામાયિક છે? કે ઉત્તરવ્યાર્થિક નયના મત મુજબ જીવ દ્રવ્ય સામાયિક છે, અને પર્યાયાર્થિક નયના મત મુજબ છવગુણ સામાયિક છે. પરંતુ ઉભયની સંમિલિત અવસ્થામાં જ સામાયિકતા છે. આ સામાયિક સર્વ વિરતિ અને “શિ વિરાતિના ભેદથી બે પ્રકારનું હોય છે. આમાં જે સર્વ વિરતિ સામાયિક છે, તે છાદિ ગુણ સ્થાન વર્તી જીવ રૂપ હોય છે. આ જીવ સાવદ્યોગથી સિંધ થા વિરત હોય છે, મન, વચન અને કાય આ ત્રણ ગુપ્તિઓથી સુરક્ષિતી રહી છે, ૬ કાયના જીવની રક્ષા સ્વરૂપ હોય છે. ઉપગ શૂન્ય રૂપ નહિ પરંતુ ઉપયોગ યુક્ત હોય છે. એટલે કે સર્વવિરતિની સમાચારમાં
dવધ ન હેાય છે. તેમ જ પંચમ ગુણ સ્થાનવતર જે જીવ છે, તે દેશ વિરતિ સામાકિ છે. એટલે કે દેશ વિરતિ સામાયિક પંચમ, ગુણ સ્થાનવતી
