________________
७२२
अनुयोगद्वारसूत्रे
भय समवतारेण तु मायायां समत्रतरति, आत्मभावे च । एवं प्राया लोभादिषु चापि प्रत्येकम् आत्मसमवतारेण आत्मभावे समतरति उदुभयसमत्रतारेण उत्तरोतरस्मिन् समवतरति आत्मभावे च । अत्र सूत्रकारः संग्रहणीं गाथामाह - 'कोहो माणं' इत्यादि । अयं भावः-औदयिक भावरूपत्वात् क्रोधादयो भावसमवतारेऽधि कृताः । तत्र - अहङ्कारमन्तरेण क्रोधो न भवति, प्रत्युत अहङ्कारवानेव क्रुध्यति, मान में भी रहता है । और निज में भी रहता है । (एवं माणे, माया, लोगे, रागे, मोहणिजे अटुकम्मपयडीओ आपसमोयारेणं आयभावे समोपरह तदुभयसमोयारेण छविहे भावे समोवरह आयभावे च ) इसी प्रकार मान, लोभ, राग, मोहनीय, और अष्टकर्मप्रकृतियाँ ये प्रत्येक आत्मसमवतार की अपेक्षा अपने २ निज भाव में अवतरित होती है । तथा उभय समवतार की अपेक्षा से मान का माया में और आत्मभाव में, माया का लोभ में तथा आत्मभाव में लोभ का राग में और आत्मभाव में, राज का मोह में तथा आरमभाव में मोह का अष्टकर्म प्रकृतियों में एवं आत्मभाव में अष्टकर्मकृतियों का छह प्रकार के भावों में तथा आत्मभाव में समवतार होता है। यहां सूत्रकारने जो 'कोहो माणं इत्यादि गाथा कहीं है सो इसी अभिप्राय को पुष्ट करने के लिये कही है। जिसका तात्पर्य यह है कि क्रोधादिक औदारिक भावरूप हैं । इसलिये उन्हें भावसमवतार में गिना
सभवतारनी अपेक्षाको मानमां रहे छे, मने निक्मां पशु छे. (एवं माणे, माया, लोभे, रागे, मोहणिन्जे अटुकम्मरडीओ आयसमोयारेणं आयभावे समोयति तदुभयसमोयारेणं छव्विद्दे भावे समोयरइ आयभावे य) मा प्रभा માન, માયા, લાલ, રાગ, મેાહનીય અને અષ્ટકમ પ્રકૃતિએ આમાંથી દરેકે દરેક આત્મસમવતારની અપેક્ષાએ પાતપેાતાના નિજ ભાવમાં અવતરિત હાય છે. તેમજ ઉભય સમવતારની અપેક્ષાએ માનને માયામાં અને આત્મભાવમાં લાભના રાગમાં અને આત્મભાવમાં, રાગના મેહમાં તેમજ આત્મભાવમાં, મહના અષ્ટ ક્રમ પ્રકૃતિએામાં તેમજ આત્મભાવમાં અષ્ટ કૅમ પ્રકૃતિના ૬ પ્રકારના ભાવામાં તેમજ આત્માભાવમાં સમવતાર હોય છે. અહી' સૂત્રકારે थे 'कोहो माणं' छत्याहि गाथा उही छे ते येन खालिआय युष्ट કરવા માટે કહી છે, જેનું તાત્પ આ પ્રમાણે છે કે-ક્રોધાદિક ઔદયિક ભાવરૂપ છે, એથી તેમને ભાવ સમવતારમાં ગણવામાં આવેલ છે. અહંકાર ફાય ઉત્પન્ન થાય નહિ અહકારી પ્રાણી જ. ક્રોધ કરે છે,
વગર
