________________
६२६
अनुयोगद्वारसूत्रे अथ औपस्यसंख्यां निरूपयति
मूलम्-से किं तं ओवम्मसंखा ? ओवम्मसंखा-चउविहा पपणत्ता, तं जहा-अस्थि संतयं संतएणं उवमिजइ, अस्थि संतयं असंतपणं उवमिज्जइ, अस्थि असंतयं संतएणं उवमिजइ, अस्थि असंतयं असंतपणं उवमिजइ। तत्थ संतयं संतपणं उवमिजइ, जहा संता अरिहंता संतएहिं पुरवरहिं संतपहि कवाडेहि संतएहि वच्छेहि उवमिजंति, तं जहा-"पुरवरकवाडहोने की आयु का बन्ध कर लिया है। इसकी स्थिति जघन्य अन्त. मुहूर्स की और उस्कृष्ट एककोटिपूर्व के विभाग प्रमाण है । जिसके बीन्द्रिय जाति आदिरूप.नाम कर्म और नीच गात्ररूप गोत्रकर्म जघन्य से एकसमय तक और उत्कृष्ट से अन्तर्मुहूर्त तक उदयाभिमुख नहीं होते हैं ऐसा वह जीव अभिमुखनाम गोत्र शंख है। इसकी जघन्य स्थिति एक समय की और और उत्कृष्ट स्थिति अन्तर्मुहूर्त की है। अपनी २ स्थिति के समाप्त होते हो ये सब भावशंख पन जाते हैं। नैगमनय, संग्रहनय, और व्यवहार नय ये तीनों नय इस तीनो प्रकार के शंखों को मानते हैं। ऋजु सूत्रनय एकभधिकशंख के सिवाय दो प्रकार के शखों को और एक अभिमुख नामगोत्र शंख को शब्द, सम भिरूढ और एवं भूत नय मानते हैं । सू० २३०॥ જેણે શંખ પર્યાયમાં ઉત્પન્ન થવા જેટલા આયુષ્યને બંધ કરી લીધું છે. અ ની સ્થિતિ જઘન્ય અન્તર્મુહુર્તાની અને ઉત્કૃષ્ટ એક કેટિ પૂર્વના ત્રિભાગ પ્રમાણ છે. જેના દ્વીન્દ્રિય જાતિ વગેરે રૂપ નામ કર્મ અને નીચ ગાત્ર રૂપ ગાત્ર કમ જઘન્યથી એક સમય સુધી અને ઉત્કૃષ્ટથી અનમું સુધી ઉલ્યાભિમુખ થતા નથી એ તે જીવ અભિમુખ નામગોત્ર શંખ છે. આની જન્ય સ્થિતિ એક સમયની અને ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ અતર્મદૂતની છે. પોતપોતાની સ્થિતિ પૂરી થતાં જ આ સર્વ ભાવશંખ બની જાય છે. નૈગમય, સંગહન અને વ્યવહારનય આ ત્રણે નય આ ત્રણે પ્રકારના શંખેને માને છે. રાજુ સૂત્રનય એકભાવિક શખ સિવાય બે પ્રકારના શંખને અને એકઅભિમુખ નામશેત્ર શંખોદી શબ્દ, સમધિરૂઢ અને એવભૂત નય માને છે. પ્રસૂત્ર ૨૩૦ |
