________________
मनुयोगचन्द्रिका टीका सूत्र २२५ दर्शनगुणप्रमाणनिरूपणम् उक्तं च
"दव्वाओ असंखेज्जे, संखेज्जे यावि पज्जवे लहइ ।
दो पज्जवे दुगुणिए, लहइ उ एगाउ दवाओ ॥ छाया-द्रव्येषु असंख्येयान संख्येयान् वा ऽपि पर्यवान् लभते । .
द्वौ पर्यायौ द्विगुणितौ लमते चैकस्मिन् द्रव्ये ॥इति । द्वौ पर्यायौ द्विगुणिती चतुर इत्यर्थः, अनोच्यते-ननु पर्याया विशेषा उच्यन्ते, न च दर्शन विशेषविषयं भवितुमर्हति, सामान्यस्यैव वद्विषयत्वाद, कथं पुनः पर्याया इहावधिदर्शनविषयत्वेनोक्ता ? इति चेदाइ-घटशरावोदश्चनादिभिः केवलं सामान्यमेव मृदादि तथा तथा विशिष्यते, न पुनस्ते तत एकान्तेन व्यतिरिच्यन्ते, तो मुख्यतः सामान्यमेव विषयं भवति, शुणीभूतास्तु विशेषा अप्यस्य उसके विषयभूत कही गई हैं। कहा भी है-दन्वामी असखेज्जे' इत्यादि गाथा जो कही है, उसका तात्पर्य यही है। __ शंका--पर्यायें तो विशेषरूप होती हैं और दर्शन विशेष को विषय नहीं करता-उसका विषय तो सामान्य कहा गया है। फिर क्या बात है जो पर्यायों को अवधिदर्शन को विषयभूत कहा गया है।
उत्तर--मिट्टीरूर सामान्य की जो घट, शराव, उदश्च आदि पर्यायें हैं, उन पर्यायों के द्वारा केवल सामान्यरूप मिट्टी आदि पदार्थ ही उस रूप से विशेषित किये जाते हैं-वे पर्यायें अपने सामान्य से एकान्ततः जुदी तो है नहीं। इसलिये मुख्यरूप से तो दर्शन का विषय सामान्य ही होता है-परन्तु गुणीभूत जो विशेष हैं, वे भी इसके विषय हो जाते हैं। इसी बात को सूचित करने के लिये सूत्रकार
ताम मावी छे. यु ५१ छ-'दवाओ असंखेज्जे' वगैरे गाथा २ કહેવામાં આવી છે તેનું તાત્પર્ય એ જ છે.
શંકા-પર્યા તે વિશેષરૂપ હેય છે અને દર્શન વિશેષને વિષય બનાવતું નથી, તેનો વિષય તો સામાન્ય કહેવામાં આવે છે. તે પછી આવું શું છે કે જેથી પર્યાયોને અવધિદશન-વિષયભૂત કહેલ છે.
1 ઉત્તર-માટી માટી રૂપ સામાન્યની જે ઘટ, શરાવ, ઉજંચ વગેરે પર્યા છે. તે પર્યાયે વકે ફક્ત સામાન્ય રૂપ માટી આદિ પદાર્થો જ, ત૬ તદુ રૂપથી વિશેષિત કરવામાં આવે છે, તે પર્યાયે પિતાના સામાન્યથી એકાન્તતઃ ભિન્ન તે છે જ વહિ. એટલા માટે મુખ્ય રૂપમાં તે દશનને વિષય સામાન્ય જ હોય છે. પરંતુ ગુણી ભૂત જે વિષય છે, તે પણ એના
