________________
अनुयोगद्वारसूत्रे रिकशरीरसमसंख्यकानि बोध्यानि । तथा नैरविकाणामाहारकशरीराणां बद्धमुक्तेति भेदद्वये बद्धाहारकशरीराणि सन्ति बद्धान्याहारकशरीराणि चतुर्दशपूर्वधारिणामेव भवन्ति, नारकेषु चतुर्दशपूर्वधारित्वाभावादाहारकशरीराभावो मंत्रति । एष मुक्ताहारकशरीराणि मुक्तौदारिकशरीरवद् बोध्यानि । मनुष्यभवे यैश्चतुर्दश पूर्वं विद्भिराहार कशरीराणि धृतानि ते पुनः संयमाच्च्युत्वा मृताः सन्तो नारकेषु समुत्पन्नाः । तैर्मुक्तानि आहारकशरीराणि मुक्तौदारिकशरीरबदनन्तसंख्यकानीति भात्रः । एषां बद्धानि मुक्तानि च तैजसकर्मजशरीराणि एतद्वैक्रियशरीरवद बोध्यानि । इत्थं नारकाणां पञ्चापि शरीराण्युक्त्वा सम्पत्यसुरकुमाराणां तानि शरीराणि वक्तुमुपक्रमते - 'असुरकुमारणं भंते' इत्यादिना - असुरकुमाराणां भदन्त ! क्रियन्ति औदारिकशरीराणि प्रज्ञप्तानि ? गौतम ! यथा नैरयिकाणामौकिया है। नारक जीवों में औदारिक शरीर नहीं होता है। क्योंकि वहां वर्तमान में भुज्यमान वैक्रिय शरीर है। वर्तमान में जिस शरीर को धोरण किये हुए हैं, वह बद्ध शरीर कहा गया है। मुक्त की अपेक्षा नारकों में औदारिकशरीर माना गया है । जिस शरीर को जीव पहिले धारण कर चुका है, उस शरीर का नाम मुक्त माना गया है ऐसे शरीर नारकों में अनन्त हो सकते हैं। नारकों के वैक्रिय शरीर होना है। इसीलिये असंख्यात नारकों के ये बद्ध वैक्रिय शरीर भी असंख्यात हैं और मुक्त वैक्रियशरीर कि 'जिन्हें वे जीव धारण करके छोड़ चुके हैं, नारक जीवों में अनन्त हो सकते हैं। आहोरक शरीर बद्धरूप से नारकों में नहीं होता है तो सिर्फ चतुर्दशपूर्वधारी मुनि के ही होता है। रहा अब आहारकका मुक्त વર્તમાનમાં જીજ્યમાન વૈક્રિય શરીર છે. અત્યારે જીવે જે શરીર ધારણ ક્યુરે છે તે બદ્ધ શરીર કહેવામાં આવે છે. મુક્તની અપેક્ષા નારકામાં ઔઢારિ શરીર માનવામાં આવે છે, જે શરીરને જીવે પહેલાં ધારણ કર્યું છે, તે શરીરનું નામ મુક્ત માનવામાં આવ્યુ છે. એવાં શરીશ નારકામાં અનત થઈ શકે છે. તે નાયકાને વૈક્રિય શરીર હોય છે. એટલા માટે અસ ખાત નારકાના આ બદ્ધ વૈક્રિય શરીરા અસખ્યાત છે અને મુક્ત વૈક્રિય શીશ પણ જેમને તે જીવાએ ધારણ કરીને છેડી દીધાં છે, નારક જીવમાં અનંત થઈ શકે છે. આહારક શરીર અદ્ધ રૂપથી નારકામાં હેતુ નથી. આ તા ફકત ચતુર્દેશ પૂર્વ ધારી મુનિને જ હાય છે. હવે જે આહારશ્યને મુકત પ્રકાર બાકી રહે છે તે મુત પ્રકાર રૂપ આહારક શરીશ અહીં પશુ અનä
