________________
अनुयोगद्वारसूत्रे 'असुरकुमाराणं ' इत्यादि
टीका- अस्य सन्दर्भस्यार्थः स्पष्टः । अत्रेदं बोध्यत्-पृथिव्यादीनामपर्याप्तनां 'जघन्ये नोकुष्टेन चान्तमुहूर्तमेव स्थितिः ततः परं पर्याप्तत्वेन परिणामात् मरणाद्वेति। अन्तरादिप्रभृतिर्वैमानिकपर्यन्तानामयोप्तानां जघन्यतउत्कृष्टतश्चान्तर्मुहूर्तमेव स्थितिः ततः परमवश्यं पर्याप्तत्वेन परिणमनात् । अवेयकविमानेषु नव प्रस्तटाः - क्रमवर्तिनो भवन्ति । तत्राधस्तनास्त्रयः प्रस्तटाः अधस्तनोवेयकशब्देनोच्यन्ते। . मध्यमास्त्रया प्रस्तटा मध्यमवेयकशब्देनोच्यन्ते । उपरितनास्त्रयः प्रस्तटा उपरितनवेयकशब्देनोच्यन्ते । तत्र अधस्तनप्रैवेयकेऽधस्तनः प्रस्तटोऽधस्वनाधस्तन. प्रैवेयकशब्देनोच्यते। मध्यमस्तु-अधस्तनमध्यमवेयकशब्देन, उपरितनश्च-अध.
स्तनोपरितनग्रैवेयकशब्देन, मध्यमवेयकेऽधस्तनः मस्तटो मध्यमार्धस्तनौवेयक ..शब्देनोच्यते । मध्यमः मस्तटो. मध्यममध्यमग्रैवेय कशब्देन, उपरितनश्च प्रस्तटो
मध्यमोपरितनपस्तटशन्देन, उपरितनग्रेवेयकेऽधस्तनः प्रस्तट उपरितनाधस्तन..अवेयक सन्देनोच्यते, मध्यमः-उपरितन मध्यमवेयकशब्देन, उपरितनश्व-उपरितनोपरितनौवेयकशब्देनेति ।।सू० २०७॥ से केवल ३३ सागरोपम की है। (से तं सुहमे अद्धापलिभोवमे) इस प्रकार यह सूक्ष्म अद्धापल्योपम का स्वरूप है । (से तं अद्धापलिओवमे) इसका वर्णन समाप्त होते ही अद्धापल्योपम का स्वरूप वर्णन समाप्त हुआ। .. भावार्थ--इस सूत्र द्वारा सूत्रकारने एकेन्द्रिय से लेकर संज्ञी असंज्ञो पंचेन्द्रिय तिर्यश्च जीवों की मनुष्यों की, और भवनपति व्यन्तर ज्योतिष्क एवं वैमानिक देवों की जघन्य और उत्कृष्ट स्थिति का वर्णन किया है। इसे स्पष्टरूप में समझने के लिये इस नक्शे को देखियेઅને અનુષ્કૃષ્ટ રૂપથી ફકત ૩૩ સાગરેપમ જેટલી કહેવામાં આવી છે. તે तं सुहेमे अद्धापलि ओवमे) मा प्रमाणे मा सूक्ष्म मद्धापयोपभनु २१३५ . • (से तं अद्धापलि प्रोवमे) भानु न समास Adi or अद्धापक्ष्या५मनु १३५ વર્ણન સમાપ્ત થયું છે.
ભાવાર્થ-આ સૂત્રવડે સૂત્રકારે એકેન્દ્રિયથી માડીને સંશી અસંસી ૫થેન્દ્રિય તિર્યંચ જાની, મનુષ્યની, અને ભવનપતિ વ્યંતર, તિક અને વૈમાનિકદેવેની જઘન્ય અને ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિનું વર્ણન કર્યું છે. આ સંબંધમાં વિશેષ સ્પષ્ટીકરણ માટે નીચેનો નકશે જુઓ -
