________________
२५६
अनुयोगद्वारसूत्रे कजइ, ते णं वालग्गखंडा दिट्ठीओगाहणाओ असंखेज्जइभागमेत्ता सुहुमस्स पणग जीवस्त सरीरोगाहणाओ असंखेज्जगुणा। ते णं वालग्गखंडा णो अग्गी डहेज्जा, णो वाऊ हरेज्जा, णो कुहज्जा, णो पलिविद्धंसिज्जा, णो पूइत्ताए हव्वमागच्छेज्जा। तओ णं समए समए एगमेगं वालग्गखंडं अवहाय जावइएणं कालेणं से पल्ले खीणे नीरए निल्ले णिहिए भवइ, से तं सुहमे उद्धारपलिओवमे। “एएमि पल्लाणं, कोडाकोडी हवेज दसगुणिया। तं सुहमस्स उद्धारसागरोवमस्स एगस्स भवे परिमाणं॥१॥” एएहि सुहुम उद्धारपलिओवमसागरोवमेहिं कि पओयणं?, एएहिं सुहुम उद्धारपलिओवमसागरोवमो दीवसमुदाणं उद्धारो घेप्यइ । केवइया णं भंते ! दीवसमुद्दा उद्धारेणं पण्णता?, गोयमा! जावइयाणं अडाइज्जाणं उद्धारसागरोवमाणं उद्धारसमया एवझ्याणं दीवसमुद्दा उद्धारेणं । से तं सुहुमे उद्धारपलिओवमे।सू० २०४॥
छाया-अथ किं तत् औपमिकम् ? औषमिकं द्विविधं प्राप्तं, तद्यथापल्योपमं च सागरोमं च । अथ किं तत् पल्योपमम् ? पल्पोपमं त्रिविधं प्रज्ञप्तम, तद्यथा-उद्धारपल्योपमम् अद्धापल्योपम क्षेत्रपल्पोपमं च । अथ किं तत् उदारपल्योपमम् ? उद्धारपल्योपमं-द्विविधं प्रज्ञप्तम् , तद्यथा-सूक्ष्मं च व्यावहारिकं च। तत्र खलु यत् तत् सूक्ष्म तत् स्थाप्यम् । तत्र खलु यत् तद् व्यवहारिकं वर यथानामकं पल्यं स्यात्-योजनम् आयामविष्कम्भेण, योजनम् ऊर्ध्वम् उच्चत्वेन, तस्त्रिगुणं सविशेष परिक्षेपेण तत् खल्लु पल्पम् ऐकाहिक द्वयाहिक त्रैयाहिक यावत् सतशत्ररूढानां संसृष्टं संनिचित भृतं वालायकोटीनां तानि खलु वालाग्राणि नो. ऽग्निर्दछेत् नो वायुहरेत् , नो कुथयेयुः नो परिविध्वंसेरन् नो प्रतितया हत्यमाग. च्छेयुः । ततः खलु समये समये एकमेकंग्रम् वाला अपहाय यावता कालेन तत्