________________
अनुयोगद्वारसूत्रे प्टेन धान्यमानप्रमाणेन किं प्रयोजनम् ? एतेन धान्यमानप्रमाणेन मुक्तोल्यादिषु निक्षितानां धान्यानां या मानप्रमाणनिति: इयत्तालक्षणस्य मानप्रमाणस्य नित्ति:-निष्पत्तिस्तस्यालक्षणं-परिज्ञानं भवति । तत्र-युक्तोली-अध उपरि च सङ्कीर्णा मध्ये स्वीपद्विशाला कोष्ठिका 'कोठी' इति लोकमसिद्धा बोध्या। मुखं शकटो. परि स्थाप्यमानो धान्याधारविशेषः। इदुरम्-केशशणकादिनिर्मितो धान्याधारविशेषः 'गणती' इति भाषा प्रसिद्धः। अलिन्दम्-धान्याधार विशेषः, अपचारि
उत्तर-(एएणं धण्णमाणप्पमाणेणं मुत्तोली, मुख, इदुर, अलिंद ओचार संसियाणं घण्णाणं धण्णमाणप्पमाणनिबित्तिलक्खणं भवहसेतं धण्णमाणप्पमाणे) इस धान्यमान प्रमाण से-धान्य के माणरूप प्रमाण से-मुक्तोली, मुख इदुर, अलिंद तथा अपचारि इनमें रखे हुए घान्य के प्रमाण का परिज्ञान होता है । मुक्कोली नाम कोठी का है। यह नीचे और ऊपर में कुछ सकरी होती है-तथा बीच में नीचे ऊपर की अपेक्षा विस्तृत रहा करती है । ग्रामों में ऐसी कोठियां मिट्टी की बनी हुई होती हैं। इनमें धान्य भरी जाता है। मुख नाम फटका हैजिसमें अनाज भर कर लोग बेंचने के लिये ले जाते हैं । यह खूत या सन का बना हुआ होता है। गाड़ी में यह रखा जाता है इदुर नाम खास का है । यह बालों की अथवा सूत या सूतली की बनी हुई होती है। लोग इसे अपनी पीठ पर रख कर इसमें अनाज भर कर लाते हैं।
(एएणं धण्णमाणप्पमाणेणं किं पक्षोयणं) शिष्य प्रश्न परेछ ! આ ધાન્યમાન પ્રમાણથી કયું પ્રયોજન સિદ્ધ થાય છે?
उत्तर-एएणं धण्णमाणप्पमाणेणं मुत्तोली, मुख इदुर अलिंद ओचार संसियार्ण धण्णाणं घण्णमाणाप्पमाणनिन्वित्तिलक्खणं भवइ-से त धण्णमाण प्पमाणे) मा धान्यमान अमाथी-धान्यन भा५ ३५ प्रभारथी-भुती , મુખ, ઈદુર, અલિંદ, તેમજ અપચારિમાં મુકેલ ધાન્યના પ્રમાણુનું પરિજ્ઞાન થાય છે. મુકતોલી એટલે કે કેઠી આ નીચે અને ઉપરના ભાગમાં થોડી સાંકડી હોય છે. તેમજ વચ્ચે નીચે અને ઉપરની અપેક્ષાએ પહોળી હોય છે. ગામમાં એવી કેડીઓ માટીની થાય છે. આમાં ધાન્ય ભરવામાં આવે છે મુખ એ ફટ્ટનું નામ છે જેમાં અનાજ ભરીને લેકે વેચવા માટે લઈ જાય છે. આ સૂતર અથવા શણુ વડે નિર્મિત થયેલ હોય છે. આ ગાડીમાં મૂકવામાં આવે છે. ઈદુર નામ ગુણનું છે તે વાળની અથવા સૂતર અથવા સૂતળીની બનેલી હોય છે. અનાજ ભરેલી ગુણને લેકે પીઠ પર મૂકીને
