________________
अनुयोगचन्द्रिका रीका सूत्र १८८ द्रव्यप्रमाणनिरूपणम् तलरूपा। वे प्रसृती एका सेतिका, सेतिकेति. मागधः प्रमाणविशेषः । चतस्रः सेतिकाः एकः कुडवः, चत्वारः कुडवा एकः प्रस्थः, चत्वारः प्रस्था एक आढक:, चत्वार आढका एको द्रोणः, षष्टिराढका जघन्यका कुम्भः, अशीतिराढका मध्यमकुम्भः, आढकशतम्-शतसंख्यका आढका एक उत्कृष्टः कुम्भः, तथा-अष्ट च आढक शतिका:-अष्टशतसंख्यका आढका एको वाह इति। असत्यादिवाहान्ता धान्यमानप्रमाणा मगधदेशमसिद्धा बोध्या, मागधधान्यमानानामेवात्र विवक्षित. त्वात् । एतेन धान्यमानप्रमाणेन यत्प्रयोजनं तत्पृच्छापूर्वकमाह-एतेन-उपरिनिर्दिसीधी दोनों हाथों की परस्पर जुड़ी हुई नाव के आकार में फैली हथेलियां एकप्रमृति है। दो प्रमृतियों से एक सेतिका बनती है। सेतिका यह मगध देश का एक विशेष प्रमाण है। चार सेतिकाओं का एक कुडव होता. है । चार कुडवों का एक प्रस्थ होता है। चार प्रस्थों का एक आढक होता है । चार आढकों का एक द्रोण होता है । सात आढकों का एक जघन्य कुंभ होता है । अस्सी आढकों का एक मध्यम कुंभ होता है। १०० आढकों का १ उत्कृष्ट कुंभ होता है। आठ सौ आढकों का एक वाह होतो है। असृति से लेकर वाह तक के ये जितने भी धान्यमान प्रमाण है, ये सच मगध देश में प्रसिद्ध हैं। उन्हीं की यहां विषक्षा है, अतः वे ही यहां लिये गये हैं। _ (एएणं धण्णमागप्पमाणेणं किं पओयणं)शिष्य पूछता है कि हे भदन्त ! इस धान्यमान प्रमाण से किस प्रयोजन की सिद्धि होती है ? આકાર જે હોય છે. એટલે કે બને સીધા હાથની હથેલીઓ બેબાના આકારે હોડીના જેવી ફેલાઈ ગયેલી હોય તો તે એક પ્રસૂતિ કહેવાય છે. એટલે કે બને હાથને છતા જોડવાથી જે ખાબાની આકૃતિ થાય છે તેમાં જેટલું દ્રવ્ય સમાવિષ્ટ થાય તે એક પ્રસૂતિ પરિમિત કહેવાય. બે પ્રવૃતિઓની એક સેતિકા થાય છે સેતિકા આ મગધ દેશનું એક વિશેષ પ્રમાણ છે ચાર સેતિકાઓનું એક કડવ કહેવાય છે. ચાર કુડવ બરાબર એક પ્રસ્થ હોય છે. ચાર પ્રસ્થ બરાબર એક આતંક હોય છે. ચાર આઢને એક દ્રોણ. હાય છે સાત આઢકોને એક જઘન્ય કુભ હોય છે. એંશી આઢકેને એક મધ્યમ કુંભ હાય છે ૧૦૦ આઢકેને એક ઉત્કૃષ્ટ કુંભ હોય છે. આઠસો આઢક બરાબર એક વાહ હોય છે. અતિથી માંડીને વાહ સુધીના. આ જેટલાં ધાન્ય માન પ્રમાણે છે. તે સવે મગધ દેશમાં પ્રસિદ્ધ છે. તેમની જ અહીં વિવક્ષા સમજવી.
अ० १२
