________________
७५५
अनुयोगवन्द्रिका टीका सूत्र १५८ विकादिसंयोगनिरूपणम् औदयिक भाव घटित होता है । इसी प्रकार से मनुष्य उपशांत मानी, मनुष्य उपशांत मायी और मनुष्य उपशांत क्रोधी इन इन वचनों में भी घटित कर लेना चाहिये। औदयिक क्षायिक सोन्निपातिक नाम का दूसरा भंग है-इसका द्रष्टान्त इस प्रकार से जानना चाहिये कि जैसे यह मनुष्य क्षीणकषायी है। औदयिक क्षायोपशमिक नाम का तीसरा साभिपातिक भंग है जैसे मनुष्य पंचेन्द्रिय है । औदयिक पारिणामिक नाम का चौथा सानिपातिक भंग है जैसे मनुष्य जीव हैं। जहां पर औदयिक भाव को छोड़ कर औपशमिक भाव के साथ क्षायिक, क्षायोपशमिक और पारिणामिक भावों का संयोग कर भंग बनाये जाते हैं वहां ५वां ६ ठा और सातवां ये सान्निपातिक भाव बनते हैं। उनमें औपशमिक क्षायिक यह सानिपातिक नाम का पहिला भंग है । जैसे यह उपशांत लोभी दर्शन मोहनीय के क्षीण होजाने से क्षायिक सम्यग्दृष्टि है। औपशमिक क्षायिक नामका दूसरा भंग है जैसे यह उपशांत मानी आभिनियोधिक ज्ञानी है । औपशमिक पारिणामिक नाम का तीसरा भंग है-जैसे उपशान्त मायाकषाय वाला भव्य । जहाँ पर औपशमिक કહેવાથી મનુષ્ય ગતિ કર્મના ઉદયને લીધે ઔદયિક ભાવને સદ્ભાવ બતાવ્યો છે. એ જ પ્રમાણે ઉપશાન્ત માની મનુષ્ય, ઉપશાન્ત માથી મનુષ્ય અને ઉપશોન્ત લેભી મનુષ્ય, આ ત્રણે પ્રકારના કથનમાં પણ ઔદયિક અને ઔપશમિક ભાવના સાગથી નિપન્ન સાન્નિપાતિક ભાવ જ ઘટિત થઈ જાય છે.
ઔદયિક ક્ષાયિક સાન્નિપાતિક ભાવ” નામના બીજા ભંગનું દૃષ્ટાન્ત નીચે प्रमाणे -" 4मनुष्य क्षीण उपाय छे."
“ઔદયિક ક્ષાપશમિક” નામના ત્રીજા સાન્નિપાતિક ભંગનું દાન“મનુષ્ય પંચેન્દ્રિય છે.” ઔદયિક પરિણામિક નામના ચોથા સાન્નિપતિ गनु हटान्त-" मनुष्य ७३ छे."
પશમિક ભાવની સાથે અનુક્રમે ક્ષાયિક, ક્ષાયોપથમિક અને પારિ. ગ્રામિક ભાવના સાગથી પાંચમાં, છઠ્ઠા અને સાતમાં સાનિપાતિક ભાવ રૂપ ત્રણ અંગે નિષ્પન્ન થાય છે.
"मौपशभिः क्षायि" नामना पांयम सानिपाति नुटान्त“આ ઉપશાન્ત ભી દર્શનમોહનીય કમને ક્ષય થઈ જવાથી ક્ષાયિક सभ्याट छ"
પશમિક ક્ષાપશમિક” નામના છઠા સાન્નિપતિક ભંગનું દષ્ટાન્ત-આ ઉપશાન માની આભિનિધિક જ્ઞાની છે.”
પથમિક પરિણામિક” નામના સાતમાં સાન્નિ પાતિક ભગનું दृष्टान्त-6५शन्त माया पायवाणी स५."
