________________
६६६
अनुयोगद्वार
पुनः प्रकारान्तरेण त्रिनाम मोच्यते
मूलम् - तं पुण णामं तिविहं, इत्थी पुरिसं णपुंसगं देव ।
एएसि तिव्हंपि य, अंतंमि य
परूवणं वोच्छं ॥१॥
हवंति चत्तारि ।
तत्थ पुरिसस्स अंता, आई ऊओ ते चेव इत्थियाओ, हवंति ओकारपरिहीणा ॥ २ ॥
अंश है वह कृष्ण गुण का जघन्य अंश है । यह कृष्ण गुणांश कृष्णगुण का पर्याय है । इस पर्यायवाला जो परमाणु आदि द्रव्य है वह कृष्ण गुण की एक अंश रूप पर्यायवाला होने से एक गुण कृष्णवालाएक गुणकालक- परमाणु आदि इस नाम से कहा जाता है। इसी प्रकार से अन्य द्विगुण आदि कालक द्रव्य पर्याय नाम में जानना चाहिये । इसी प्रकार से अन्य गंधादि गुणों के एकादि अंशोपेत परमाणु आदि द्रव्यों के नाम के विषय में जानना चाहिये। यहां पर कृष्णादि गुणों की एक अंश दो अंश आदि पर्यायें कही हैं और इन पर्यायों के आश्रित एक गुण कालक परमाणु ऐसा जो नाम है वह पर्यायाश्रित नाम है। पर्यायाश्रित नाम में पर्याय की मुख्यता रहती है । गुण और पर्यायों में सहवर्त्तित्व और क्रमवर्तित्व अनियमितत्व को लेकर भेद है। तात्पर्य यह है कि सहवर्ती गुण और क्रमवर्ती पर्यायें हैं । ॥ सू० १४७॥
ગણાય છે તે કૃષ્ણ ગુણુાંશ કૃષ્ણ ગુણની પર્યાય રૂપ ગણાય છે. આ પર્યાયવાળું. પરમાણુ આદિ દ્રવ્ય હાય છે તે કૃષ્ણે શુન્નુના એક અંશ રૂપ પર્યાંચવાળું હાવાથી તેને એક ગુણ કૃષ્ણુતાવાળું અથવા એક ગુણુ કાલક પરમાણુ આદિ રૂપ કહેવામાં આવે છે. દ્વિગુણુ આદિ કાલક દ્રશ્યપર્યાયના વિષયમાં પણ એજ પ્રકારનું સ્પષ્ટીકરણ સમજવુ' એજ પ્રમાણે અન્ય ગધાદિ ગુણ્ણાના એક આદિ અ‘શેાવાળા પરમાણુ આદિ દ્રબ્યાના નામ વિષેનું કથન પણ સમજવું જોઇએ.
અહીં કૃષ્ણાદિ ગુણાના એક અંશ, એ અંશ આદિને પર્યાય રૂપ કહેવામાં આવેલ છે. અને તે પર્યાચાને આધારે એક ગુણુ કાલક ૫૨માણુ, આદિ જે નામ આપવામાં આવ્યાં છે, તે પર્યાયાશ્રિત નામેા છે પર્યાયાશ્રિત નામનાં પર્યાયની પ્રધાનતા રહે છે ગુણુ અને પર્યાયમાં સહતિ અને ક્રમતિ (અનિયમિતત્વ)ની અપેક્ષાએ ભેદ હોય છે એટલે કે ગુગુ સહવતી હોય છે અને પર્યાય ક્રમવતી હોય છે. પ્રસૂ॰૧૪૭ના
