________________
मनुयोगचन्द्रिका टीका सूत्र १२१ अधोलोक क्षेत्रानुपूर्वीनिरूपणम् तिर्यग्लोकस्योपन्यासः। ततश्च उत्कृष्ट द्रव्यवत्त्वादुलोकस्योपन्यासः, इति पूर्वानुपाः क्रमो बोध्यः। पश्चानुपूर्त्या तु पूर्वानुपूा व्युत्क्रमो बोध्यः । अनानुपूा तु पदत्रयस्य षड्मा भवन्ति, ते च पूर्व दर्शिता एव । शेषभावना विह माग्नदेव बोध्या ॥सू० १२०॥
सम्पति शिष्यत्रुद्भिवेशद्यार्थम् अधोलोक क्षेत्रानुपूर्यादि दर्शयितुमाह
मलम्-अहोलोअ खेत्ताणुपुत्री तिविहा पण्णत्ता, तं जहापुराणुपुब्बी पच्छाणुपुत्री अणाणुपुब्बी।से किं तं पुवाणुपुठवी! पुव्वाणुपुवी-रयणप्पभा सक्करप्पभा वालुअप्पभा पंकप्पभा धूमप्पभा तमप्पभा तमतमप्पभा। से तं पुवाणुपुवी ? से किं तं पच्छाणुपुवी ! पच्छाणुपुवी-तमतमा जाव जिस प्रकार चौदह गुण स्थानों में जघन्य होने से मिथ्यादृष्टि गुणस्थान का सर्व प्रथम उपन्यास करने में आया है इसीप्रकार यहांपर भी जघ. न्य होने से अधोलोक का उपन्याम करने में आया है । तथा मध्यम परिणाम वाले द्रव्यों के संबंध को लेकर मध्यम होने के कारण तिर्यग् लोक का और उस्कृष्ट द्रव्यवाला होने के कारण ऊवलोक का क्रमशः उपन्यास किया गया है यह पूर्वानुपूर्वी का क्रम है । और जो पश्चानुपूर्वी है उसमें पूर्वानुपूर्वी का व्युत्क्रम रहा करता है । तथा अनानुपूर्वी में इन तीन पदों के ६ भंग होते हैं ये पहिले दिखला ही दिये गये हैं । शेष भावना यहां पहिले की तरह ही जाननी चाहिये । म ० १२०॥ જેવી રીતે ૧૪ ગુણસ્થાનનું વર્ણન કરતી વખતે જઘન્ય એવાં મિથ્યાષ્ટિ ગુણસ્થાનનું વર્ણન સૌથી પહેલાં કરવામાં આવે છે, એ જ પ્રમાણે જઘન્ય હોવાને કારણે અલકનું વર્ણન પણ સૌથી પહેલાં કરવામાં આવ્યું છે. મધ્ય પરિ. કામવાળાં દ્રવ્યથી યુક્ત હોવાને કારણે તિર્ધકને ઉપન્યાસ (વર્ણન) ત્યાર બાદ કરવામાં આવ્યો છે, અને ઉત્કૃષ્ટ દ્રવ્યપરિણામવાળા ઉર્વિલેકને ઉપન્યાસ (વજન) ત્યાર બાદ કરવામાં આવ્યું છે. આ પૂર્વાનુપૂર્વીને ક્રમ છે પશ્ચાનુપૂવીમાં વનુપૂવ કરતાં ઉલટ ક્રમ રહે છે, તથા અનાનુપૂર્વી માં આ ત્રણ પદના ૨ ભંગ (વિક) થાય છે, તે અંગે પહેલા બતાવવામાં આવ્યા છે બાકીનું કથન પહેલાના કથન પ્રમાણે જ અહીં સમજવું જોઈએ. સૂર
