________________
अनुयोगबारब कायमयस्य त्रिधा परिकल्पनया सम्पद्यन्ते । तत्रास्यां रत्नममायां बहुसमभूभागे मेरुमध्ये नभःप्रदेशद्वयेऽष्टप्रदेशो रुचकोऽस्ति । तस्य प्रतरद्वयस्य मध्ये एकस्मादधस्तनमतरादारभ्याधोऽभिमुखं नव योजनशतानि परिहत्य परतः सातिरेकसप्तरज्ज्वायतोऽधोलोकः । अथवा-अधः शब्दोऽशुभार्थकः तत्र च क्षेत्रप्रभावाद बाहुल्येनाशुभएव द्राणां परिणामो भवति। अशुभपरिणामिद्रव्यवस्वादेव स लोकः अधोलोक इत्युच्यते । उक्तं च
'अहव अहोपरिणामो खेत्ताणुभावेण जेण ओसणं पायः ।
असुभो अहोत्ति भणिभो दव्याणं तेणऽहोलोगो॥" छाया-अथवा अधः परिणामः क्षेत्रानुभावेन येनोत्सन्नम् । ___अशुमोऽध इति भणितो द्रव्याणां तेनाधोलोकः ॥इति।। कायों से व्याप्त है लोक के अधः मध और ऊर्ध्व इस प्रकार से ये तीन विभाग हैं। इस रत्नप्रभा पृथिवीपर पहु समभूभागवाले मेरु पर्वत के मध्य में आकाश के दोप्रतरों में अर्थात् दो दो प्रदेशों के वर्ग में
आठ रुचक प्रदेश हैं। उस प्रतरद्वय में से एक अधस्तन प्रतर से ले कर नीचे की नौ सौ योजन की गहराई को छोड़कर उसके आगेनीचे कुछ अधिक सात राजू विस्तारवाला अधोलोक है । अथवा-अधः शन अशुभ अर्थ का वाचक है । उस अधोलोक में क्षेत्र के प्रभाव से अधि. कतर अशुभ ही द्रव्यों का परिणाम होता है। इसलिये अशुभ परिणामवाले द्रव्यों से युक्त होने से कहा जाता है यही बात उक्तंच करके "अहव अहो परिणामो" इत्यादि गाथा द्वारा निर्दिष्ट की गई है। तथा उसी प्रकार द्रव्य में से एक उपरितन प्रतर से लेकर ऊंचे नौ सौ
વ્યાપ્ત છે. લેકના ત્રણ વિભાગ નીચે પ્રમાણે છે-(૧) અધઃ (૨) મધ્ય અને (૩) ઉદર્વ આ રત્નપ્રભા પૃથ્વી પર બહુસમભૂભાગવાળા મેરુ પર્વતના મધ્યમાં આકાશના બે પ્રતિરોમાં–એટલે કે બબ્બે પ્રદેશોના વર્ગમાં આઠ રુચકપ્રદેશ છે. તે બે પ્રતરમાંના એક અપસ્તન પ્રતરથી લઈને નીચે ૯૦૦ જનની ઊંડાઈને પાર કરવાથી સાત રાજ કરતાં અધિક વિસ્તારવાળે અલેક આવે છે અથવા “અધ:' પદ્ધ અશુભ અર્થનું વાચક છે. તે અલકમાં ક્ષેત્રના પ્રભાવને લીધે અધિકતર અશુભ દ્રવ્યપરિણામ જ હોય છે. આ રીતે અથવા પરિણામવાળાં દ્રવ્યોથી યુક્ત હોવાને કારણે તે લેકને અલેકને નામે
पामा भाव 2. मेरी बात सूत्रारे “ अहव अहो परिणामो" ઈત્યાદિ ગાથા દ્વારા પ્રકટ કરી છે,
