Anuyogdwar Sutra Part 01

SR No.: 040003
Original Sutra Author: N/A
Author: Kanhaiyalal Maharaj
Publisher: A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti
Publication Year: 1967
Total Pages: 861
Language: Sanskrit, Gujarati
Classification: Book_Devnagari, Book_Gujarati, & agam_anuyogdwar
File Size: 249 MB

Page 49

३६
अनुयोगद्वार में चरमपौरुषीलक्षणे अस्वाध्यायकालं विहाय पठ्यते यत् तत्कालिकम् । तच्च उत्तरा ध्ययनादिकं, यदिह दिवसरात्र प्रथमचरमपौरुषीद्वये एव पठ्यते । उर्ध्व कालात् पठ्यते, इत्युत्कालिकम् । अस्वाध्यायकालं विहाय दिवसे रात्रौ च सर्वस्मिन् यामे यत् पठ्यते तदुत्कालिकमित्यर्थः कालिकसूत्राणि - (१) उत्तराध्ययन – (२) दशाश्रुतस्कन्ध - ( ३ ) बृहत्कल्प - ( ४ ) व्यवहार - ( ५ ) निशीथ - ( ६ ) जम्बू द्वीपप्रज्ञप्ति - ( ७ ) चन्द्रप्रज्ञप्ति - (८) निरथावलिका - ( ९ ) कल्पावर्तसिका - (१०) पुष्पिता (११) पुष्पचूलिका - ( १२ ) वृष्णिदशादीनि अङ्गबाह्यानि, आचाराङ्गादीनि में अनुओग की प्रवृत्ति हाती है ? ( कालियस्स वि अणुओगा उक्कालियस्स वि अणुओगे ) उत्तरः- कालिकका भी अनुयोग होता है और उत्कालिक का भी अनुयोग होता है । (इमं पुण पठवणं पडुच्च उक्कालियस्स अणुओगो) इस शास्त्र में यह प्रारंभ की अपेक्षा लेकर उत्कालिक का अनुयोग कहा है ।
भावार्थ – अनंग प्रविष्ट श्रुत के अनेक भेद कहे गये हैं- उनमें कालिक उत्कालिक त है । प्रथम पौरुषी और अन्तिम पौरुषीरूप काल में जो अस्वा ध्यायकाल को छोडकर पढा जाता है. वह कालिक श्रुत है । जैसे- उत्तराध्यय १, दशाश्रुतस्कंध २, बृहत्कल्प ३, व्यवहार ४, निशीथ, ५ जंबूद्वीप प्रज्ञप्ति ६, चन्द्रप्रज्ञप्ति ७, निरयावलिका ८, कल्पावतंसिका ९, पुष्पिता १०, पुष्पचूलिका ११, वृष्णिदशा आदि ये सब अंगबाह्य श्रुत है वे कालिक श्रुत हैं । तथा आचारांअनुयोगनी प्रवृति थाय छे, 3 ( उक्कालियरस अणुओंगा) उत्जसि श्रतमां अनु ચાગની પ્રવૃતિ થાય છે ?
Ga२ - ( कालियरस वि अणुओगा उक्कालियास वि अणुओगो) मतिः श्रुतभां પણ અનુયાગની પ્રવૃતિ થાય છે અને ઉત્કાલિક ધ્રુતમાં પણ અનુયાગની પ્રવૃતિ થાય છે, (इमं पुण पट्टणं पहुच उक्कालियरस अणुओगा) या शास्त्रभां आ प्रारंभनी અપેક્ષાએ ઉત્કાલિકના અનુયાગ કહ્યો છે.
ભાવા—અન’ગ પ્રવિણ શ્રુતના અનેક ભેદ કહ્યા છે. તેમાંના બે ભેદો આ प्रमाणे छे- (१) असिपुश्रुत भने (२) उत्असिङ श्रुत.
પહેલી પૌરૂષી (પહેલા પ્રહર) અને છેલ્લી પૌરૂષી (છેલ્લા પ્રહર)રૂપ કાળમાં અસ્વાધ્યાયકાળ જે કહ્યો છે તેટલા કાળને છેડીને, જેનું અધ્યયન કરવામાં આવે છે, એવા શ્રુતને કાલિક શ્રુત કહે છે. કાલિક શ્રુત નીચે પ્રમાણે કહ્યાં છે
(१) उतराध्ययन (२) शाश्रुतरसुध, (3) बृहत्म्य, (४) व्यवहार, (च) निशीथ (६) ४ जूही पत्र ज्ञसि, (७) यन्द्रयज्ञप्ति, (८) निश्यावसिअ (2) उदयावत सिा, (१०) પુષ્પિતા, (૧૧) પુષ્પચૂલિકા (૧૨) વૃષ્ણુિદશા વગેરે જે અંગમાહ્ય શ્રુત છે તેમના કાલિકાતમાં સમાવેશ થાય છે, તથા આચારાંગાદિ જે ૧૧ અંગ છે તેમના પશુ
P..
U