________________
अनुयागवंदिका टीका सूत्र ६३ द्विपद उपक्रमनिरूपणम्
२५७
द्विपदानां नटनर्त्तकादीनां घृताद्युपयोगेन यद् बलवर्णादिवरण कर्ण र कन्धवर्धनादिक्रिया वा स सचितद्रव्योपक्रमः । उक्तं च-
"परिकम्मं किरियार, वत्थूणं गुणविसेस परिणामो” । छाया -- परिकर्म क्रियया वस्तूनां गुणविशेषपरिणामः ॥ इति || वस्तुविनाशविषयो द्रव्योपक्रम - यदा उपाय विशेषैर्वग्तुनो विनाश एवो पक्रम्यते तदा भवति ॥ ०६२ ॥
द्विविधमप्येतमुपक्रमं वक्तुमुपक्रमते --
मूलम् - से किं तं दुपए उवक्कमे ? दुपए उवक्कमे नडाणं नच्चगाणं जल्लाणं मल्लाणं मुट्ठियाणं वेलंबगाणं कहगाणं पवगाणं लासगाणं आइक्खगाणं लंखाणं मंखाणं तृणइलाणं तुंबवीणियाणं कावडियाणं मागहाणं । से तं दुपए उक्कमे ॥ सू० ६३ ॥
छाया - अथ कोऽसौ द्विपद उपक्रमः ? द्विपद उपक्रमो नटानां नर्त्तकान जल्लानां मल्लार्ना मौष्टिकानां विडम्बकानां कथकानां प्लवकानां लासकानाम् पक्रम हैं । तात्पर्य कहने का यह है कि सचित्त द्विपदों चतुष्पदों और अपदों को परिकर्म और विनाश को लेकर जो घृतादिव्यों का उपक्रम आयोजन सेवन किया जाता हैं वह परिकर्म और विनाशविला सचित द्विपदादि द्रव्योपक्रम हैं | || सू० ६२ ॥
इसी विषय को सूत्रकार स्पष्ट करते हैं" से किं तं दुपए उक्कमे" इत्यादि ॥
६३॥
शब्दार्थ - - ( से किं तं दुपए उक्कमे ) हे भदन्त ! द्विपद सबन्धी द्रव्योपक्रम का क्या स्वरूप है । ? ( दुपए उवक्कमे नडाणं नच्चगाणं जल्लाणं
ભાષા એ છે કે દ્વિપદા, ચતુષ્પદ અને અપદાના પકિ અને વિનાશની અપે ક્ષાએ જે શ્રી આદિ દ્રવ્યેાના ઉપક્રમ (આયેાજન-સેવન) કરવામાં આવે છે, તે રિ ક અને વિનાશરૂપ વિષયવાળા સચિત્ત દ્વિપદ દ્રર્યક્રમ છે. સ૦ ૬૨૫ આ દ્વિપદ સ ંબંધી દ્રવ્યેપક્રમના વિષયમાં સૂત્રકાર વિશેય સ્પષ્ટીકરણ કરે છે"से कि त दुपए उवकमे" त्याहि
शब्दार्थ - (से किं तं दुपए उवक्कमे ?) शिष्य गुरुने । प्रश्न पूछे छे है ભગવન્ ! દ્વિપદ સ ંબંધી દ્રવ્યેાપક્રમનુ સ્વરૂપ કેવુ' છે ?
