________________
१६४.
अनुयोगद्वारसूत्रे नामावश्यकम्-आवश्यकनामको गोपालदारकादिः, स्थापनावश्यकम् आवश्यक क्रियावतः कस्यचित् काष्ठकर्मादिषु चित्रम्, F०३३ क च आवश्यकोपयोगशून्या देहागमकिपः। एमावर वेषु उपयोगाभावेन चरणगुणरहितत्वेन च कर्मनिर्जराजनकत्वाभादाराध्यत्वेन जिनाज्ञा नास्ति, तस्मादेतत् त्रिविधमायकं धर्मपदवाच्यं न भवतीति निश्चयः । लोकोत्तरिकद्रदायकप्रवचनोक्तं सदपि जिनाज्ञाबायैः स्वच्छन्दविहारिभिर्मूलानरगुणरहितैः पट कायनिनुकम्पैरनुपयोगपूर्वकं क्रियमाणं सामायिकादिकम् । तदपि धर्म पदवाच्यं न भवितुमर्हति तत्रापि निर्जराजनकत्वाभावेन विधेयतया निनाज्ञाया अभावात् ।
उक्तमर्थमुपसंहरन् प्राह-'से तं आगमओ भावा रस्सयं' इति । तदेतत् आगमता भावावश्यकं वर्णितम् ॥ मू० २४॥
अथ भावावश्यकस्य द्वितीयभेदमाह
मूलम्--से किं तं नो आगमओ भावावस्मयं ? नो आगमओ भावावस्तयं तिविहं पण्णतं, तं जहा-लोइयं, कुप्पावणिय, लोगुत्तरियं ॥ सू० २५॥ स्वीकार्य कहा है-नाम स्थापना और द्रव्य आवश्यक को नहीं । क्योंकि आवश्यक नाम के धारी गोपालबालों में आवश्यक की स्थापनावाले किसी भावकआदि के आवश्यक क्रिया संपन्न चित्र में तथा आवश्यक क्रिया में उपयोग शून्य पने हुए नोआगम द्रव्यावश्यकरूप देह में एवं आगमोक्त भी लोकोत्तरिक द्रघ्यावश्यकरुप सामायिक आदि में उपयोग की शून्यता से और चारित्र गुण की रहितता से कर्म निर्जरा करने की सामर्थ्य नही हैं। अतः ये धर्मपदवाच्च नहीं हुए हैं। और इसी कारण इन्हें उपादेय नहीं कहा गया है । ॥सूत्र २४॥ છે તે આ પરિણામની અભેદ વિવક્ષાની અપેક્ષાએ કહેવામાં આવે છે. આ આગમ ભાવાવશ્યક જ ધર્મ પદવાણ્યું હોવાથી જિનેશ્વર ભગવાને તેને ઉપાદેય કહેલ છે
નામાવશ્યક, સ્થાપના આવશ્યક અને દ્રવ્યાવશ્યકને ઉપાદેય કહ્યા નથી. કારણ કે આવશ્યક નામધારી ગોપાલબાળોમાં, આવશ્યકની સ્થાપનાવાળા કેઈ શ્રાવક આદિના આવશ્યક ક્રિયા સંપન્ન ચિત્રમાં, તથા આવશ્યક ક્રિયામાં ઉપયોગ શૂન્ય (અનુપયુકત) બનેલા ને આગમ દ્રવ્યાવશ્યક રૂપ સામાયિક આદિમાં ઉપગની
ન્યતા અને ચારિત્રગુણની રહિતતાને લીધે કર્મની નિર્જરા કરવાનું સમર્થ્ય હેતું નથી. તેથી તેમને ધમ પદવાય કહી શકાય નહીં, અને એ જ કારણે તેમને ઉપદેવ પણ ગણી શકાય નહીં. સૂત્ર ૨૪
