Anuyogdwar Sutra Part 01

SR No.: 040003
Original Sutra Author: N/A
Author: Kanhaiyalal Maharaj
Publisher: A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti
Publication Year: 1967
Total Pages: 861
Language: Sanskrit, Gujarati
Classification: Book_Devnagari, Book_Gujarati, & agam_anuyogdwar
File Size: 249 MB

Page 111

अनुयोगद्वारम्ने भावश्रुतमेव भवति । एवं प्रत्युपेक्षादि क्रिया निर्दोषा अपि अनुपयुक्तस्य न तथाविधफलदायिन्या भवन्ति । उपयुक्तस्य तु मतिवेकल्यादितः सदोषा अपि प्रत्युपेक्षादि क्रियाः कर्ममलापनयनाय समर्था भवन्तीति ।
ननु भवत्वनुपयुक्तो द्रव्यावश्यकम्, किन्तु हीनाक्षरंसूत्रं समुच्चारिते को दोषः ? कथमुक्तमहीनाक्षर ? मिति, उच्यते-लौतिकविद्यःमन्त्रा अपि अक्षरहीनाः समुच्चार्यमाणास्तत्फलं दातुमसमर्था अनविहाश्च भवन्ति, कि तर्हि परममन्त्ररूपे हो रहा है-वह ट्रटर श्रुत द्र-यावश्यक ही है। तो फिर सदोष शास्त्र को उच्चारण करने वाले की तो बात ही क्या है ? जो रस शास्त्र में उपयंग युक्त है ऐसा प्राणी यदि स्खलित आदि दोष से भी दापित शास्त्र का उचारण करता है तो उसका वह द्रव्य त भावश्रत ही है। इसी तरह अनुपयुक्त साधु रूप प्राणी की प्रत्युपेक्षणा द क्रिया निर्दोष भी हो तो भी वे तथाविध फल की प्रदाता नहीं होती हैं । परन्तु जो साधु उन प्रत्युपेक्षणादि-पडिलेहणा ब्रियाओं को उनमें उपयुक्त बन कर करता है और यदि वे मति विकलता आदि के वश से सदोप भी कर्ममलको दूर करने के लिये समर्थ होती हैं।
शंका-अनुपयुक्त साधु द्रव्यावश्यक भले हो परन्तु हीनाक्षररूप से सूत्र के उच्चारित होने पर क्या दंप है कि जिस मे "अहीणवखरं" यह श्रत का कथित गुणरूप ग्रूप विशेषण सफल माना जा सके ?
__उत्तर-लौकिक विद्या, मंत्र, भी जब अक्षर न्यून बोले जाते है तो वे अपने वास्तविक फल को देने में असमर्थ हो जाते हैं और अनर्थकारक बन जाते हैं तव फिर परममंत्र रूप सूत्र के विषय में क्या कहना । हीनाक्षर सूत्र के દ્રવ્યાવશ્યક જ છે, તો સદેષ શાસ્ત્રનું ઉચ્ચારણ કરનારની તો વાત જ શી કરવી જે તે શાસ્ત્રમાં ઉપયોગયુકત છે એ સાધુ પણ જે ખલિત આદિ દષથી દૂષિત થયેલા શાસ્ત્રનું ઉચ્ચારણ કરે છે, તે તેનું તે દ્રવ્યથત ભાવકૃત જ છે. એ જ પ્રમાણે અનુપયુકત સાદુરૂપ જીવન પ્રત્યુપ્રેક્ષણાદિ ક્રિયા નિર્દો હોય તે પણ તથાવિધ (તે પ્રકારના) ફલની પ્રદાતા સંભવી શકતી નથી. પરંતુ જે સાધુ તે પ્રત્યુપ્રેક્ષણાદિ ક્રિયાઓને તેમાં ઉપયુક્ત બનીને કરે છે, એ સાધુ કદાચ મતિ વિકલતા આદિને કારણે સદોષ હોય તે પણ તેની તે કિયાઓ કર્મમળને દૂર કરવાને સમર્થ જ હોય છે.
શંકા–અનુપયુકત સાધુને દ્રવ્યાવશ્યક માની લઈએ, પરંતુ હીનાક્ષરરૂપે सूत्रनु यार ४२वामा मेवो तो ये है।५ छ ॐ थी "अहीणखरं" या શ્રતના કથિત ગુણરૂપ વીશેષણને સફળ માની શકાય ?
ઉત્તર–વૌકિક વિદ્યારૂપ મંત્રનું ઉચ્ચારણ કરવા પણું જે એકાદ અક્ષરને ઉડાડી દેવામાં આવે છે, તે તે મંત્ર પણ વાસ્તવિક ફળ આપવાને અસમર્થ