________________ આગમસૂત્ર 10, અંગસૂત્ર 10, પ્રશ્નવ્યાકરણ ઝૂકેલો પાર્થભાગ તેથી જ સંગત, સુંદર, સુજાત હોય છે. તે પડખા પ્રમાણોપેત અને પરિપુષ્ટ છે. પીઠ અને બગલની માંસયુક્ત હાડકાં તથા સ્વર્ણના આભૂષણ સમાન નિર્મળ કાંતિયુક્ત, સુંદર નિર્મિત નિરુપહત શરીરને ધારણ કરનાર છે. સુવર્ણ શિલાતલ સમાન પ્રશસ્ત, સમતલ, પુષ્ટ, વિશાળ વક્ષ:સ્થળયુક્ત, ગાડીના ચૂપ સમાન પુષ્ટ, ધૂળ, રમણીય હાથ તથા અત્યંત સુડોળ, સુગઠિત, સુંદર, માંસલ અને નસોથી દઢ અસ્થિબંધી, નગરદ્વારની અર્ગલા સમાન, લાંબી ગોળાકાર ભૂજાવાળા છે. તે બાહુ ભુજગેશ્વરના વિશાળ શરીર સમાન, પોતાનાથી પૃથક્ કરાયેલી-લાંબી હોય. છે. હાથની હથેળી લાલ, પરિપુષ્ટ, કોમળ, માંસલ, સુનિર્મિત, શુભ લક્ષણોયુક્ત, નિશ્ચિદ્ર આંગળીવાળી હોય છે. તે પુષ્ટ, સુરચિત, કોમળ અને શ્રેષ્ઠ હોય છે. તેના નખ તામ્રવર્ણી, પાતળા, સ્વચ્છ, રુચિર, સ્નિગ્ધ હોય છે. ચંદ્ર-સૂર્યશંખ-ચક્ર-સ્વસ્તિક ચિન્હથી અંકિત હસ્તરેખા વાળા હોય છે. તેમના સ્કંધ ઉત્તમ મહિષ, શૂકર, સિંહ, વાઘ, સાંઢ અને ગજરાજના સ્કંધ સમાન પરિપૂર્ણ હોય છે. તેમની ડોક ચાર આંગળ પરિમિત અને શંખ જેવી હોય છે - અવસ્થિત દાઢી-મૂંછ સુવિભક્ત અને સુશોભિત છે. તેઓ પુષ્ટ, માંસલ, સુંદર તથા વ્યાઘ્ર સમાન વિસ્તીર્ણ દાઢીવાળા હોય છે. તેમના અધરોષ્ઠ સંશુદ્ધ, મૂંગા અને ચણોઠી જેવા લાલ છે. દંતપંક્તિ ચંદ્રમાના ટૂકડા, નિર્મળા શંખ, ગાયના દૂધના ફીણ, કુંદપુષ્પ, જલકણ, કમળની નાળ સમાન શ્વેત છે. તે દાંત અખંડ, અવિરત, અતિ સ્નિગ્ધ, સુરચિત છે. તે એક દંતપંક્તિ સમાન અનેક બત્રીશ. દાંતવાળા હોય છે. તેમનું તાળવું અને જીભ, અગ્નિમાં તપાવી પછી ધોયેલ સુવર્ણ જેવી લાલ તલવાળા હોય છે - તેમના નેત્ર વિકસિત કમળ જેવા, શ્વેત અને સ્વચ્છ છે, તેમની ભ્રમર કંઈક નમાવેલા ધનુષ સમાન મનોરમ, કૃષ્ણ મેઘની રેખા સમાન કાળી, સંગત લાંબી અને સુંદર છે. આલીન અને પ્રમાણયુક્ત કાન, સારી શ્રવણશક્તિ વાળા છે, કપોલ દેશભાગ પુષ્ટ અને માંસલ, તુરંતના ઊગેલ ચંદ્રના આકાર જેવું કપાળ, પ્રતિપૂર્ણ ચંદ્ર સમાન સૌમ્ય વદન છત્રાકાર મસ્તક ભાગ, ધન-નિચિત-સુબદ્ધ લક્ષણ-ઉન્નત કૂટાગાર સમાન પિંડિત મસ્તકનો અગ્રભાગ, મસ્તકની ત્વચા અગ્નિમાં તપાવેલ પછી ધોયેલ સુવર્ણ સમાન લલિમાયુક્ત અને વાળ સહિત છે. મસ્તકના વાળ શાલ્મલી વૃક્ષના ફળ સમાન સંઘન, છોડિત, સૂક્ષ્મ, સુસ્પષ્ટ, માંગલિક, સ્નિગ્ધ, ઉત્તમ લક્ષણયુક્ત, સુવાસિત, સુંદર, ભૂજમોચક રત્ન સમાન કાળા, નીલમણી અને કાજળ સંદશ તથા હર્ષિત ભ્રમરોના ઝૂંડની જેમ કાળી કાંતિવાળા, ગુચ્છરૂપ, ઘુંઘરાવાળા, દક્ષિણાવર્ત હોય છે. તેઓના અંગ સુડોલ, સુવિભક્ત અને સુંદર હોય છે. તેઓ લક્ષણ-વ્યંજન-ગુણયુક્ત, પ્રશસ્ત બત્રીસ લક્ષણધારી, હંસસ્વરા, ક્રૌંચસ્વરા, દુંદુભિસ્વરા, સિંહસ્વરા, ઓઘ-સ્વરા, મેઘસ્વરા, સુસ્વરા, સુંદર સ્વર અને નિર્દોષવાળા છે. વજઋષભનારાચ સંઘયણી, સમચતુરસ સંસ્થાના સંસ્થિત, છાયા-ઉદ્યોતિત અંગોપાંગવાળા, પ્રશસ્ત ત્વચાવાળા, નિરાલંકી, કંકગ્રહણી, કપોતપરિણામી, સુંદર સુપરિમિત પીઠ-પાર્શ્વભાગ અને જંઘાવાળા, પદ્મ-ઉત્પલ સદશ ગંધ-ઉચ્છવાસ-સુરભિ વદના, અનુલોમ વાયુવેગવાળા, સ્નિગ્ધ-શ્યામ વર્ણવાળા, શરીરને અનુરૂપ ઉન્નત ઉદરવાળા, અમૃતરસ સમાન ફળના આહારી, ત્રણ ગાઉ ઊંચા, ત્રણ પલ્યોપમ આયુવાળા છે. પરમ આયુ પાળીને, કામથી તૃપ્તિ ન પામીને તે મનુષ્યો મૃત્યુને પામે છે. તેમની સ્ત્રીઓ પણ સૌમ્ય, સુજાત સર્વાંગસુંદરી હોય છે. પ્રધાન મહિલાગુણથી યુક્ત હોય છે. તેમના પગા અત્યંત રમણીય, ઉચિત પ્રમાણવાળા, કાચબા સમાન અને મનોજ્ઞ હોય છે. તેમની આંગળીઓ સીધી, કોમળ, પુષ્ટ અને નિછિદ્ર હોય છે. તેમના નખો ઉન્નત, પ્રસન્નતાજનક, પાતળા, નિર્મળ અને દીપ્ત હોય છે. તેમની બંને જંઘા રોમરહિત, ગોળાકાર, શ્રેષ્ઠ, માંગલિક લક્ષણોથી સંપન્ન અને રમણીય હોય છે. તેના ઘૂંટણ સુનિર્મિત તથા માંસયુક્ત હોવાથી નિગૂઢ છે. તેના સાંધા માંસલ, પ્રશસ્ત અને નસો વડે સુબદ્ધ હોય છે. તેણીના સાથળ કદલી સ્તંભથી પણ અધિક સુંદર આકાર, ઘાવ આદિ રહિત, સુકુમાર, કોમળ, અંતરરહિત, સમાન પ્રમાણવાળી, સુંદર લક્ષણયુક્ત, સુજાત, ગોળાકાર અને પુષ્ટ હોય છે. તેમની કેડ અષ્ટાપદ સમાન આકારની, શ્રેષ્ઠ અને વિસ્તીર્ણ હોય છે. મુખની લંબાઈના પ્રમાણથી બમણી, વિશાળ, માંસલ, સુબદ્ધ, શ્રેષ્ઠ જઘનને ધારણ કરનારી છે. મુનિ દીપરત્નસાગર કૃત “(પ્રશ્નવ્યાકરણ)” આગમસૂત્ર ભાવાનુવાદ Page 27