________________
ઠરાવની પુરતી તપાસ પછી સરકારથી એમ નક્કી થયું છે કે ડુંગર ઉપરની તેની સત્તા મર્યાદિત હતી અને તેના રાજ્યના બીજા ભાગમાં કરે તેવી રીતે તે સંબંધમાં દખલગીરી કરવાને તેમને અધિકાર ન હતો.
૨૪. ઉપરની હકીકત અને સંગોને લીધે અમારે જણાવવાનું કે દરબારની તેના પ્રદેશમાં સર્વ સત્તા અને રાજકીય સ્થીતિ અને તે સંબંધે ક્નલ કીટીંજની ટીકાને અહીં આશ્રય લે એ અસ્થાને છે. ખરે મુ તે એ છે કે દરબારની સત્તા અને અધિકારને અંગે બ્રીટીશ સરકારની સત્તાથી વખતોવખત નકકી થયેલ છે કે “ડુંગરની બાબતની દરબારની સત્તા મર્યાદિત છે અને તેની જાગીરના બીજા ભાગ ઉપર છે તેવી સત્તા અહીં નથી.’ કર્નલ કીટીંજે જે સ્થીતિ બતાવી છે અને જેને આ અરજમાં આધાર લેવામાં આવેલ છે તે કોઈ પણ વખતે માન્ય રખાયેલ કે તે મુજબ અમલ થયેલ . એટલું સ્પષ્ટ છે કે કર્નલ કીટીંજે પોતે હકીકત જાહેર કર્યા પછી તરતજ ડુંગર ઉપર દરબારની સ્થીતિ સંચિત હોવાની બાબત ઉપર વજન આપ્યું હતું. ૧૮૯૩ ના ડીસેંબરમાં જેનેના ડુંગર ઉપર હથીયારબંધ આરબ રાખવા સામે વધે ઉઠાવ્યો હતો, અને દરબારે ડુંગર ઉપર અને તળાટીએ રસ્તા ઉપર પોલીસ બેસારવાની રજા આપવાને દાવો કર્યો હતો. આ સંબંધમાં જેનેના વાંધા ઉપરથી કર્નલ કીટીંજે ઠરાવ્યું હતું કે જેનોને તેઓના રક્ષક રાખવાને કાંઈ અડચણ નથી અને તળાટી ઉપર દરબારને સીપાઈ બેસારવાની ના કહી હતી. આ પ્રસંગે કર્નલ કીટીંજે લખ્યું છે કે --
“જો સાચી સલાહ માન્ય રાખવાને બદલે કઈ પણ પક્ષ તકરાર ઉપર આવશે તો પરીણામ એવું આવશે કે તે કેમ ડુંગરમાં પોતાનું હીત છોડી દેવાને બદલે ઠાકરને પાલીતાણું છોડી પોતાની જુની રાજ્યધાનીમાં જવું પડશે.”
૨૫. અમે જણાવવા રજા લઈએ છીએ કે “સર્વાધિકારના હક્કો” અને “સર્વસત્તા” વિગેરે શબ્દને આવી જાતની બાબતના સંબં. ધમાં બહુજ અસ્પષ્ટપણે ઉપરોગ થાય છે અને જુદા જુદા સંબંધમાં જુદે જુદો અર્થ થાય છે. પાલીતાણા દરબારને તેના રાજ્યની આંત
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
