________________
અધિકારીએ દરમીયાનગીરીને અયોગ્ય ગણી હતી અને તે વખતે (૧૮૯૩ માં) સરકારની જામિનગીરી બંધ કરી તે વખતના રાજાને “તેમના કામની વ્યવસ્થા કરવા દેવાને તૈયાર હતા (જુઓ ઉપરનો પારેગ્રાફ ૪) અને ૧૮૯૧ માં તે વખતના પોલીટીકલ એજેટે તેમના પત્ર નં. ૧૩૫ તા. ૨૩ મી એપ્રીલ ૧૮૮૧ માં કહ્યું છે કે જે આણંદજી કલ્યાણજીના પ્રતિનીધીઓને “કહેવામાં આવે કે તેઓએ પેઢીને વહીવટ ઠાકોર સાહેબના તાબામાં અને તેમની સત્તા નીચે ચલવો જોઈએ, તો તકરારનો અંત આવશે” (જુઓ ઉપર કહેલ સરકારી ઠરાવ નં. ૫૦૩૪ તા. ૧૭મી અકબર ૧૮૮૧) કર્નલકીટીંજના વચમાં પડવાનું કારણ એજ કે તેમ કરવાની ના. સરકારની ઈચ્છા હતી, નહીં કે સંગે ઉપરથી કે ન્યાયદષ્ટીથી દરમીયાનગીરીની તેમને જરૂર લાગી. તેથી પોતે તે તે વખતના રાજાને સ્વતંત્રતા આપવાની તરફેણમાં હતા. શ્રાવકે માટે ખાસ વર્તનની જરૂરીયાતવાળી કોઈપણ જાતની રાજદ્વારી સ્થિતિ–પ્રથમથી હોવાનું સ્થાપીત થયેલ નથી. ( જુઓ ઉપર પારેગ્રાફ ૪ માં ટાંકેલ પારા. ૩-૪-૫ અને ૬). પારેગ્રાફ ૬ ના અંતમાં કર્નલ કીટીંજ કહે છે કે –“ * * * કોઈપણ જાતને ખાસ હક્ક સ્થાપીત કરતી દીલ્હી દરબારની સનંદ કબુલ રહેવી જોઈએ નહિ. * ૪” બીજી તરફથી પારેગ્રાફ ૩ અને ૫ (ઉપર બતાવેલા) માં કર્નલ કીટીંજ કહે છે કે પાલીતાણાના રાજાઓ કર્નલ વોકરના ઠરાવ પહેલાથી દેવળો ઉપર આવતા તમામ જાત્રાળુઓ પાસેથી કર લેતા હતા અને સામાન્ય સંગમાં જાત્રાળુઓના કરના અને શત્રુંજયગિરિ ઉપર આવવા દેવા સંબંધીના નિયમો ઘડે.
કર્નલ કીટીંજે ૧૪ મા પારેગ્રાફમાં જણાવ્યા પ્રમાણે (જુઓ પરિશિષ્ટ “સી”) દરમીયાનગીરીનું મૂળ કારણ વગવાળી મોટી કોમની ધામીક લાગણને સવાલ હતો. તે અધિકારીએ પિતે જણાવ્યા પ્રમાણે પાલીતાણાના રાજ્યકર્તાની રાજદ્વારી સ્થીતિનો પણ સામે વિચાર કરવાનો છે. બીજા રાજ્યો સ્વતંત્રતાથી જેમ દરેક યાત્રાળુઓ પાસેથી કર લે છે તેવા કર લેવાણના રાજ્યના
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
