________________
ન્યાયી તપાસ થઇ અને ૧૮૭૭ના મુંબઇ સરકારના હુકમે મહાર પડયા. જે હુકમે સેક્રેટરી એક્ સ્ટેટે ૧૯૭૯ માં મંજુર રાખ્યા,
૪૮. ૧૮૭૯ માં દરબારે કર્નલ કીટીજથી નક્કી થયેલ રૂા. ૧૦,૦૦૦) ની રકમમાં ફેરફાર કરવાની માગણી કરી અને તે ઠરાવ મુજબ ગણત્રી કરવાના દાવા કર્યાં. ખારીક તપાસ કેટલાક વખત ચાલ્યા બાદ યાત્રાળુઓની સંખ્યા ઘટાડવાના પ્રયત્ના થાય છે તેવી પાલીતાણા દરબારે ફરીયાદ કર્યાથી તે તપાસ વધારે વખત ચલાવવા ના હુકમ થયા હતા.
૧૮૮૧ માં રખાપાની રકમ એજન્સીથી યાત્રીઓ પાસેથી પરભારી લેવાની રીત શરૂ થઇ. યાત્રાળુઓ ઉપર ઘણાજ ખુમ, કનડગત તથા દરબર અને જૈન વચ્ચેના ઝગડા.
૪૯. જે પછી સરકારે ડુંગર ઉપર આવતા દર યાત્રી દીઠ રૂા. ૨) મુજબ લેવાની દરબારને છૂટ આપવાની યુકતી અજમાવવા નક્કી કર્યું; પરંતુ તેમ છતાં યાત્રાળુઓ પાસેથી દરબારને વસુલાત કરવા દેવામાં આવી ન હતી પણ એજન્સીથી નીમાયેલ અને તેના હુકમ મુજબ કામ કરતા ખાસ ખાતા તરફથી કરવામાં આવ્યું હતું.
અનુભવથી સિદ્ધ થયુ કે આ રીત ચાલી શકે તેમ ન હતી, તેના ઘણા ગેરઉપયાગ થાય તેમ હતું અને યાત્રાળુઓને ઘણીજ કનડગત અને મુશ્કેલી કરનાર હતી. જ્યારે એ રીત ચાલુ હતી ત્યારે દરબાર અને જૈન કામ વચ્ચેના વક્ષેપ ઘણોજ સખ્ત સ્વરૂપમાં હતા એમ જણાય છે. ૧૮૮૬ નુ કરારપત્ર સરકારની અનુમતી માટે મેાકલતી વખતે કર્નલ વેટસનની ટીકા ઉપરથી તે સ્પષ્ટ થાય છે. જેમાં તેણે નીચે મુજબ કહ્યું:~
“ પાછલા વર્ષોમાં જૈન કામ અને પાલીતાણાના મહુમ રાજા વચ્ચે એટલા બધા વિખવાદ થયા કે જો આ કરાર કરવામાં આવ્યા ન હેાત તા સરકારને સીધી રીતે વચમાં પડવાની જરૂર પડી હેાંત” પત્તિ છેડી દેવામાં આવી અને ન ચાલી શકે તેવી અને મુકરર વાર્ષીક રકમના ઠરાવ થયા.
૫૦. ઉપરની સ્થીતિ ઉત્પન્ન થવાથી અને યાત્રીઓ પાસેથી રકમ વસુલ કરવાની પદ્ધત્તિ જો કે તે વસુલાત એજન્સીના ખાતા
(૩)
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
