________________
૩૬. આ કરારના શબ્દો આ અવેજનું ખરું સ્વરૂપ સ્પષ્ટ તાથી બતાવે છે. તેમાં કહે છે કે
“ અમે શ્રાવકોની પેઢી અને યાત્રાએ આવતા જુદા જુદા લોકોનું સંપૂર્ણ રક્ષણ કરશું અને યાત્રીઓને કેઈ પણ જાતની કનડગત થવા દેશું નહીં. કઈ પણને લૂંટફાટથી કાંઈ નુકશાની થાય તે તે અમે વાળી આપશું બળવાથી, કુદરતી કેપ કે રાજાઓ કે સરકારના કાર્યોથી કાંઈ પણ દુઃખ થાય તે તેને અમો બદલે કાપી આપશું જેના બદલામાં એટલે નુકશાની પામેલ મીલકતના બદલામાં કરાર કરતાં વધારે રકમ હશે તે તે વધારે ભવિષ્યને માટે જમે આપશું.” - જે રાજકીય હકુમતના ધરણે લેવાણ થતા કર જેવો આ અવેજ હોય તો આવા કેલ કરાર અસંભાવ્ય ગણાય. આ ગોઠવણ તો સ્પષ્ટ રીતે દરબાર અને બહારના વચ્ચેના કોલ કરારની બાબત છે. એમ જણાય છે કે કરારમાં જણાવેલ દરબારને આપવાની રૂ. ૪૦૦૦) ની રકમ ઘણા લેકે વચ્ચે વહેંચી દેવાની હતી, આ વહેંચણ સંબંધી તકરાર થઈ અને તેનું કેપ્ટન બાવેલે સમાધાન કર્યું જે ફરી વખત બતાવે છે કે આ અવેજ તે કાંઇ કર નહોતે પણ કામના બદલા તરીકેની રકમ હતી.
કેલકરાર ૪૦ વર્ષ સુધી ચાલ્યા.
૩૭. આ કરારનામાની મુદત ૧૦ વર્ષની હતી, પણ તેમાં દરબારે જણાવ્યું હતું કે “મુદત પુરી થયા પછી ભવિષ્યના વર્ષોમાં
જ્યાં સુધી કરાર પ્રમાણે તમે રૂપીયા ભરશે ત્યાં સુધી અમે એટલે ઠાકર કરાર પ્રમાણે વર્તશું. ઉપરના કોલકરાર લગભગ ૪૦ વર્ષ સુધી ચાલ્યા અને દર સાલ એકજ રકમ એટલે રૂા. ૪૫૦૦) આપવામાં આવ્યા હતા. - ૩૮ ૧૮૫ર માં દરબારે મુકરર કરેલ વાર્ષિક રકમ લેવાની ના પાડી અને તેથી આણંદજી કલ્યાણજીની પેઢીએ તે વખતના કાઠીયાવાડના પોલીટીક્લ એજન્ટ કર્નલ લેંગને તે રકમ મોકલી
(9)
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
