________________
आगम
(४०)
प्रत
सूत्रांक
[-]
दीप
अनुक्रम
[-]
[भाग-6] “आवश्यक”- मूलसूत्र -१ (निर्युक्तिः+वृत्तिः) ४
अध्ययनं [१], निर्युक्तिः [८३१-८३२], वि० भा० गाथा [ - ], भाष्यं [ १५०...], मूलं [- / गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनिर्युक्ति एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृि
श्रीआवश्यकमल
य० वृत्ती उपोद्घाते
॥४५१॥
माणुस्त खिस जाई कुल रुवारोग्यमाअं बुद्धी । सवणुग्गह सद्धा संजमो अ लोगम्मि दुलहाई ॥। ८३१ । मानुष्यं मनुजत्वं क्षेत्रम् - आर्यक्षेत्रं जातिः - मातृसमुत्था पितृसमुत्थं कुलं रूपम् - अनूनांगता आरोग्यं-रोगाभावः आयुष्कं जीवितं बुद्धिः परलोकमवणा श्रवणं धर्म्मसम्बद्धं अवग्रहो - धर्म्मश्रवणावधारणं अथवा श्रवणावग्रहः - साधूनामवग्रहः श्रद्धा-रुचिः संयमः- सम्यगनुष्ठानलक्षणः, एतानि स्थानानि लोके दुर्लभानि, एतदवासौ च विशिष्टसामायिकलाभः, अथ चैतानि दुर्लभानि । इंदिअली निणाय पजति निरुदय खेमं । षायाऽऽरोग्गं सद्भा गाहग उबओग अट्टो य ॥ अन्यदीया॥ (१९म.) इन्द्रियलधिः निर्वर्त्तना इन्द्रियाणानेव पर्याप्तिः स्वविषय ग्रहणसामर्थ्यलक्षणा, 'निरुवय'त्ति निरुपहतेन्द्रियता क्षेमं विषयस्य धातं- सुभिक्षं आरोग्यं नीरोगढ़ा श्रद्धा-भक्तिः ग्राहकः कथयिता उपयोगः- तदभिमुखता 'अहो य' इति अर्थः- अर्थित्वं धर्म्मविषये इति भिन्नकर्तृकेयं किल गाथेत्यपौनरुक्त्यं ॥ तत्र मानुपत्वं यथा दुर्लभं तथा दशभिर्दृष्टान्तैः प्रतिषिपादविराह
१ प २ धने ३ ए ४ रचणे ५ अ सुमिण ६ चक्के ७ अ । म्म ८ जुगे ९ परमाणू १० दस दिता मणुअलंभे ॥ ८३२
मानुपत्वं सकृत् लब्ध्वा जीवः पुनस्तदेव दुःखेन लभते, अत्र दृष्टान्तः चोलको ब्रह्मदत्तचक्रवर्त्तिमित्रब्राह्मणभोजनं, तथाहि भदत्तस्स एगो कम्पडितो ओटग्गई, वहसु आवईतु अवस्थासु य सवत्थ सहायो आसि, बंभदत्तेण य पत्तं
••• अत्र एका प्रक्षेपा गाथा वर्तते
••• अथ मनुष्यभवस्य दुर्लभत्वं दर्शने दश दृष्टांताः वर्णयते
& Personal Use Only
~30~
केपुद्वारं कथंद्वारे
मनुज
स्वादि
॥४५१॥