________________
आगम
(४०)
प्रत
सूत्रांक
[१]
दीप अनुक्रम
[२]
[भाग-6] “आवश्यक”- मूलसूत्र - १ (निर्युक्ति:+वृत्तिः) ४
अध्ययनं [१], निर्युक्तिः [ १०६० ], वि० भा० गाथा [ ३५७९], भाष्यं [१९१...], मूलं [१] / गाथा [-] पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनिर्युक्ति एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्तिः
वर्त्तनार्थमेवायं पुनरनुस्मरणाय प्रयुक्तः, तथा च इयं पाणिनिप्रभृतीनां परिभाषा - अनुवर्त्तन्ते च नाम विधयो न चानुवर्त्तनादेव भवन्ति, किन्तर्हि ?, यत्नाद् भवन्ति स चार्य यत्तः पुनरुच्चारणमिति, अथवा सामायिक क्रियाप्रत्यर्पणवचनोऽयं भदन्तशब्दः, अनेन चैतत् ख्यापितं भवति - सर्वक्रियावसाने गुरोः प्रत्यर्पणं कार्यमिति, उक्तं च भाष्यकारेण"सामाइयपञ्चपणवयणो वाऽयं भदंतसद्दोत्ति । सव्वकिरियावसाणे भणियं पञ्चप्पणमणेणं ॥ १ ॥” ( विशे. ३५७१ ) प्रतिक्रमामीत्यत्र प्रतिक्रमणं मिथ्यादुष्कृतमभिधीयते तच्च द्विधा- द्रव्यतो भावतश्च तथा चाह नियुक्तिकारः
दधम्मि निण्हगाई कुलालमिच्छति तत्थुदाहरणं । भावम्मि तदुवउत्तो मिगावई तत्थुदाहरणं ॥ १०६० ॥ द्रव्ये द्रव्यप्रतिक्रमणं प्रतिक्रमणप्रति क्रमणयतोरभेदोपचारात् निवादिः, आदिशब्दादनुपयुक्तादिपरिग्रहः, तत्रोदाहरणं कुठारमिध्यादुष्कृतं तच्चेदं एगस्स कुंभगाररस कुडीए साहुणो ठिया, तत्थेगो चेहगो तरस कुंभगारस्स भंडाणि अंगुलिधणुहरण कक्करेहिं बिंधड़, कुंभगारेण पडिजग्गयंतेण दिट्ठो, भणिओ य-कीस मे भंडाणि काणेति ?, खुडगो भइमिच्छादुक्कडंति, एवं सो पुणो पुणो विधिऊण मिच्छादुक्कडं देइ, पच्छा कुंभगारेण तस्स खुड्डगस्स कण्णामोडओ दिनो, सो भइ - दुकूखाविज्जाभि अहं, कुंभगारो भगइ-मिच्छामि दुक्कडं, एवं सो पुणो पुणो कृष्णामोडयं दाऊण मिच्छादुकर्ड करेइ, पच्छा चेलगो भणइ-अहो सुंदरं मिच्छादुक्कडंति, कुंभगारो भणति तुज्झवि एरिसं चैव मिच्छादुक्कडंति, पच्छा ठितो विधियवयस्स, एवं द्रव्यपडिकमणं । भावप्रतिक्रमणं प्रतिपादयति- 'भावंमी त्यादि, भावे- भावप्रतिक्रमणं 'तदुपयुक्तः' तस्मिन्नधिकृते शुभव्यापारे उपयुक्तस्तदुपयुक्तो यत् करोति प्रतिक्रमणं भावप्रतिक्रमणं तत्रोदाहरणं मृगावती, भयवं वद्ध
... प्रतिक्रमणस्य द्रव्य एवं भाव-भेदः उच्यते
For Frate & Personal Use Only
~ 295~