________________
आगम
(४०)
[भाग-6] "आवश्यक"- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ४ अध्ययनं [१], नियुक्ति: [१०४७], वि०भा०गाथा -1, भाष्यं [१८५...], मूलं [१] / गाथा पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
कृतादौ
सुत्राक
चालनाप्रत्यवस्थाने
[१]
दीप अनुक्रम
श्रीभाव मोक्षसाधकत्वात् , शान्तिः मिथ्यात्वादिदावानल विध्यापनात् , शिवमुपद्रवकारित्याभावात् , हितं परिणामसुखावहत्वात् , मलयगि018 शुभं शुभाध्यवसायात्मकत्वात् , अजुगुप्सितं स्वरूपतः प्रशमरूपतया जुगुप्सनीयाभावात् , अगर्हितं परममुनिभिरपि पची सूत्र- महापुरुषैः सेवितत्वात् , अनवयं सावद्ययोगप्रत्याख्यानात्मकत्वात्, 'इमेऽवि एगट्टे ति इमे-अनन्तरोदिता अपि, स्पर्शिका
अनन्तरोदितं 'सामाइय'मित्यादय इत्यपिशब्दार्थः, एकार्थिकाः पर्यायशब्दाः ॥ आह-ननु निरुक्तद्वार एव 'सामाइयं । ॥५७५॥ 18 समइय'मित्यादयो यदि पर्यायशब्दा उक्काः ततो भूयः किमर्थमेतेषामभिधानमिति !, उच्यते, तत्र पर्यायशब्दमात्रता,
इह तु वाक्यान्तरेणार्थनिरूपणमित्यदोषः, अथवा तत्रोक्तावप्यत्राभिधानमसम्मोहार्थमदुष्टमेव, अत एवोक्तं 'इमेऽवि Vाएगट्ठा' इति, एतेऽपि तेऽपि इति ॥ सम्पति कण्ठतः स्वयमेव चालनां प्रतिपादयति
को कारओ? करितो, किं कम्म?, जंतु कीरई तेण। किं कारय-करणाण य अन्नमणन्नं च ? अक्खेवो ॥१०४७॥ है इह 'करोमि भदन्त ! सामायिक'मित्यत्र कर्तृकर्मकरणव्यवस्था कर्तव्या, यथा 'करोमि राजन् ! घटक'मित्युक्त कुलाल कर्ता घटः कर्म दण्डादि करणमिति, अन का कारकः कुलालस्थानीयः, अत्राह-'करितोत्ति, तत् सामायिकं कुर्वन
आत्मैव कारकः, अथ किं कर्म घटस्थानीयं !, अत्राह-यत्तु क्रियते-निर्वत्त्वते तेन का, तच्च तद्गुणरूपं सामायिकहै मेव, तुशब्दः करणप्रश्ननिर्वचनसचाहणार्थः, तत्र किं करणं? दण्डादिस्थानीयमिति प्रश्नः, निर्वचनमुद्देशादि चतुर्विध, सातद्यथा-उद्देशो वाचना समुदेशः अनुज्ञा चेति, एवं व्यवस्थिते सत्याह-'किं कारगकरणाण य' इति किं कारककर-1 एणयोः चशब्दात् कर्मणश्च परस्परतः कुलालघटदण्डादीनामिवान्यत्वमाहोश्विदनम्यत्वं, किंचातः, उभयथापि दोषः,
[२]
५७५॥
~278
