________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३
अध्ययनं [-], नियुक्ति: [६०४], वि०भा०गाथा -, भाष्यं [१२७-१३०], मूलं [-/गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०], मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
कि मने अस्थि कम्म? उयाहु मस्थिति संसओ तुज्यं । वेयपयाण य अत्यं न याणसी तेसिमो अत्यो ॥३०॥ 181 हे अभिभूते! गौतम! त्वमेतत् मन्यसे-चिन्तयसि, यदुत कर्म-ज्ञानावरणीयादि किमस्ति उत नास्तीति !, नन्वयमKानुचितसव संशयः, यतोऽयं संशयस्तव विरुद्धवेदपदश्रुतिनिबन्धनः, तेषां च वेदपदानामर्थ सम्यक् न जानासि, यथा
न जानासि तथा वक्ष्यामा, तेषामयमों वक्ष्यमाणलक्षण इति गाथाक्षरार्थः। तानि च वेदपदान्यमूनि-"पुरुष एवेद निं सर्व यद्भूतं यच्च भाव्यं उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति यदेजति यन्नेजति यद् दूरे यदु अन्तिके यदन्तरख सर्वस्थास्य बाह्यत" इत्यादि, तथा 'पुण्यः पुण्येने'त्यादि, तेषामवमर्थस्तव चेतसि विपरिवर्तते-पुरुषः-आरमा, एवकारोऽवधारणे, सच
पुरुषातिरिक्तस्य कर्मप्रकृतीश्वरादेर्व्यवच्छेदार्थः, इदं-सर्व प्रत्यक्षं वर्चमानं चेतनाचेतनस्वरूपं निमिति वाक्यालकारे यन्तिम्-अतीतं यच्च भाव्यं-भविष्यत् , मुक्तिसंसारावपि स एव, पुरुष इत्यर्थः, उतामृतत्वस्येशान इति, उतशब्दोऽपिशब्दार्थः,
सच समुच्चये, अमृतत्वस्य च-अमरणभावस्य मोक्षस्य ईशानः-प्रभुः, यदन्नेनातिरोहतीति चशब्दस्य टुवस्य दर्शनाद् पश्चान्नेन-आहारेणातिरोहति-अतिशयेन वृद्धिमुपैति, तथा यत् एजति-चलति पश्वादि, यत् नेजति न चलति पर्वतादि, अत्र ऐकारो न भवत्यार्षत्वात् , यद् दूरे मेर्वादि यदु अन्तिके उशब्दोऽवधारणे यदन्तिके-समीपे तत्सर्वे पुरुष एव, तथा यत् अन्त:-मध्ये अस्य-चेतनाचेतनस्य सर्वस्य यदेव सर्वस्थास्य बाह्यं तत्सर्व पुरुष एव, ततस्तदतिरिकस्य कर्मणः किल | सच्चा दुःश्रद्धेयेति । तथा न प्रत्यक्षप्रमाणगम्यमिदं कर्म, अतीन्द्रियत्वात् , नाप्यनुमानगम्यं, तत्र प्रत्यक्षाप्रवृत्तेः, नाप्यागमगम्यम् , आगमानां परस्परविरुद्धार्थभाषितया प्रामाण्यायोगात, अन्यच-अमूर्त आत्मा मूर्च च कम्माभ्युपम
दीप
अनुक्रम
%
**५-
१
%
4
%
सार
4%
~64~
