________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक"- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३
अध्ययनं [-1, नियुक्ति: [६००], विभा गाथा [-], भाष्यं [१२६], मूलं [-/गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सत्राक
आवश्यके उपलम्यन्ते, कथं तेम्यो मनोज्ञानं भवतीति प्रतियन्ति सुधियः, आह --"चेतयम्तो न दृश्यन्ते, केशश्मश्रुन-1 श्रीमदय- खादयः । ततस्तेभ्यो मनोज्ञानं, भवतीत्यतिसाहसम् ॥ १॥" अपिच-यदि केशनखादिप्रतिबद्धं मनोज्ञानं समवसरणे
| ततस्तदुच्छेदे मूलत एव न स्यात् , तदुपधाते चोपहतं भवेत् , नच भवति, तस्मानार्थ पक्षः क्षोदक्षमः। किच-मनो
ज्ञानस्य सूक्ष्मार्थमेत्तृत्वस्मृतिपाटवादयो विशेषा अन्वयव्यतिरेकाभ्यामभ्यासपूर्वका दृष्टाः, तथाहि-तदेव शास्त्रमी-1 ॥३१॥ हापोहादिप्रकारेण यदि पुनः पुनः परिभाव्यते ततः सूक्ष्मतरार्थावबोध उल्लसति स्मृतिपाटवं चापूर्वमुजृम्भते, एवं
चैकशास्त्राभ्यासतः सूक्ष्मार्थमेतृत्वशक्ती पाटवशक्ती चोपजातायामन्येष्वपि शास्त्रान्तरेषु अनायासेनैव सूक्ष्मार्थावबोधः स्मृतिपाटवं चोल्लसति, तदेवमभ्यासहेतुकाः सूक्ष्मार्थभेत्तृत्वादयो मनोज्ञानस्य विशेषा दृष्टाः, अथ च कस्यचिदिदं जन्मा-15 भ्यासव्यतिरेकेणापि दृश्यते, ततोऽवश्यं पारलोकिकाभ्यासहेतुका इति प्रतिपत्तव्यं, कारणेन सह कार्यस्यान्यथानुपपन्न-1 त्वप्रतिबन्धतोऽदृष्टतत्कारणस्यापि तत्कार्यत्वविनिश्चितेः, ततः सिद्धः परलोकयायी जीवः, सिद्धे च तस्मिन् परलोकया४ यिनि यदि कथश्चिदुपकारी चाक्षुषादेर्विज्ञानस्य देहो भवेत् भवतु न कश्चिद्दोषा, क्षयोपशमहेतुतया देहस्यापि कथञ्चिदुपकारित्वाभ्युपगमात्, न चैतावता तन्निवृत्तौ सर्वथा तन्निवृत्तिः, नहि बहेरासादितविशेषो घटो वहिनिवृत्तौ समूलो
छेदं निवर्त्तते, केवलं विशेष एव कश्चनापि, यथा सुवर्णद्रवता, एवमिहापि देहनिवृत्ती ज्ञान विशेष एव कोऽपि तत्म४ तिबद्धो निवर्तता, न पुनः समूल ज्ञानमपि, यदि पुनर्देहमात्रनिमित्तकमेव विज्ञानमिष्येत देहनिवृत्ती च निवृत्तिमत्तहि | दादहस्य भरमावस्थायां मा भूव, देहे तु तथाभूते एवावतिष्ठमाने मृतावस्थायां कस्मान भवति ।, प्राणापानयोरपि हेतु-र
दीप
अनुक्रम
JanEttacnelon mermational
~57
