________________
आगम
(४०)
प्रत
सूत्रांक
[-]
दीप
अनुक्रम
H
[भाग-5] “आवश्यक”- मूलसूत्र - १ (निर्युक्तिः + वृत्ति:) ३
अध्ययनं [–], निर्युक्तिः [६०० ], वि० भा०गाथा [ - ], भाष्यं [१२६], मूलं [- / गाथा-]
पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनिर्युक्तिः एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्तिः
मावश्यके श्रीमलयसमवसरणे
॥३१६ ॥
बन्धा, उपघातकमुपखभ्य पलायनदर्शनात् यच मद्विषयः प्रतिबन्धः स तद्विषयपरिशीलनाम्यासपूर्वकः, तथा दर्शनात्, न खल्वत्यन्तापरिज्ञातगुणदोषवस्तुविषये कस्याप्याग्रह उपजायते, ततो जन्मादी शरीराग्रहः शरीरपरिशीलनाम्वासजनितसंस्कारनिबन्धन इति सिद्धमात्मनो जन्मान्तरादागमनं तथा च केचित् पठन्ति “ शरीराग्रहरूपस्य चेतसः सम्भवो यदा । जन्मादौ देहिनो दृष्टः, किं न जन्मान्तरागतिः १ ॥ १ ॥" अथागतिः प्रत्यक्षतो नोपलभ्यते ततः कयमनुमानादवसीयते, नैष दोषः, अनुमेयविषये प्रत्यक्षवृत्तेरनभ्युपगमात् परस्परविषय परिहारेण हि प्रत्यक्षानुमानयोः प्रवृत्तिरिष्यते, ततः कथं स एष दोषः १, आह च "अनुमेयेऽस्ति नाध्यक्षमिति कैवात्र दुष्टता ? । अध्यक्षस्यानुमानस्व, | विषयो विषयो नहि ॥ १ ॥ अथ तज्जातीयेऽपि प्रत्यक्षवृत्तिमन्तरेण कथमनुमानमुदयितुमुत्सहते १, न खलु बस्याग्निविषया प्रत्यक्षवृतिर्महानसेऽपि नासीत् तस्याम्यत्र विविधरादौ भूमात् भूमध्वजानुमानं भवति, तदद्भ्यसम्यकू, अत्रापि वजातीये प्रत्यक्षवृत्तिभावात् तथाहि - आग्रहोऽम्यत्र परिशीलनाम्यासप्रवृत्तः प्रत्यक्षत एवोपलभ्धस्ततस्त दुपष्टम्मेनेहाप्यनुमानं प्रवर्त्तते, उकं च - मामहस्ता वदम्यासात्, प्रवृत्त उपलभ्यते । अन्यत्राध्यक्षतः साक्षात्ततो देहेऽनुमान किम् ? ॥ १ ॥" योऽपि चित्रदृष्टान्तः प्रागुपन्यस्तः सोऽप्ययुक्तो, बैषम्यात्, तथाहि चित्रमचेतनं गमनस्वभावरहितं च आत्मा च चेतनः कर्म्मवशात् गत्यागती च कुरुते, ततः कथं दृष्टान्तदान्तिकयोः साम्यम् १, ततो यथा कश्चिदेवदत्तो विवक्षिते प्रामे कतिपयदिनानि गृहारम्भं कृत्वा प्रामान्तरे गृहान्तरमास्थाग्रावतिष्ठते, तद्वदात्माऽपि निवक्षिते भवे देहं परिहाब भवान्तरे देहान्तरमारच ग्यापतिष्ठते। बच्चोक- 'तब संवेदनं देहकार्य' मिति, तत्र, चाभुषादिकं संवे
For Pevato & Personal Use Only
~55~
जीवसिद्विः
॥२२६॥
