________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक"- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३ अध्ययनं [१], नियुक्ति: [८०९], विभा गाथा [-], भाष्यं [१५०...], मूलं - /गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक
दीप
श्रीआव- एव दिक् भावदिक, सा च यथा भवत्यष्टादशविधा तथा प्रतिपादयति-पुढपि-प्रल-जळण-वाया मूळ-संध-ग-पोर- सामाविक वयक मल- बीमा यावि-ति-घउ-पंचिंदिय तिरिय नारया देवसंघाया॥१॥समुच्छिमकम्माकम्मभूमिग नरातईतरहीवाभावदि- किमिया वृत्ता-16सा दिस्सइ जं संसारी निययमेआहिं ॥२॥(आचा. नि.) पृथिवी-मृत्तिका, जलम्-आपा, ज्वलनो-वैश्वानरः, वातः-पवनः, तितारे उपोद्घाते है 'मृलखंधग्गपोरवीया य' इति बीजशब्दस्य प्रत्येकमभिसम्बन्धात् मूलबीजाः स्कन्धबीजा अग्रवीजाः पर्ववीजा इति द्रष्टव्यं,
6 दिग्द्वारं तत्र मूलं बीजं येषां ते मूलबीजाः-उत्पलकन्दादयः, स्कन्धो बीजं येषां ते स्कन्धबीजाः-शल्लक्यादया, अगं बीजं येषां ते| ॥४९॥ अग्रबीजा:-कोरण्टकादयः, पर्व बीजं येषां ते पर्वबीजा:-इश्वादयः, द्वीन्द्रिया-कृम्यादयः, त्रीन्द्रिया:-कीटिकादयः, चतुरि
न्द्रिया-भ्रमरादयः, पञ्चेन्द्रियाः-तिर्यश्चः सिंहसरभगोमहिष्यजादयः, नारका-रतप्रभापृथिवीनारकादयः, देवसङ्घाता-1 भवनपत्यादयः, नराश्चतुर्विधाः, तद्यथा- सम्मूच्छिमाः कर्मभूमका अकर्मभूमकास्तथा आन्तरद्वीपाः, तत्र सम्मूछिमा-वान्तादिसमुद्भवाः, कर्मभूमकाः पञ्चदशकर्मभूमिजाताः, अकर्मभूमका:-त्रिंशदकर्मभूमिजाताः (अन्तरद्वीपकाः) पट्पश्चाशत्यन्तरद्वीपेषु जाताः, एवमेता अष्टादशभेदा भावत:-पृथिव्यादिपर्यायतो दिशो भावदिशा, कस्मात् दिक्त्वमेतासामत आह-यता-यस्मात् संसारी नियतम्-अवश्यंभावेन एताभिर्दिश्यते-अपदिश्यते तत एता दिशः॥ इह नामस्थापनाद्रव्यदिग्भिरनधिकार एव, शेषासु यथासम्भवं सामायिकस्य प्रतिपद्यमानका पूर्वप्रतिपन्नो वा वाच्या, तथा चाह ४३९॥ चूर्णिकृत्-"एत्थं पुण चउहिं दिसाहिं अहिगारो-खेत्तदिसतावखेत्तपन्नवगंभावदिसाहि, नामादी तिति परूवणानिमित्तं"ति ॥ सत्र क्षेत्रदिशोऽधिकृत्य तावदाह
अनुक्रम
JanEthacartons
)
~301