________________
आगम
(४०) ।
[भाग-5] "आवश्यक"- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३ अध्ययनं , नियुक्ति: [७८८-७८९], विभा गाथा [२६२२-२६२६], भाष्यं [१४८...], मूलं - /गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक
तापयत्यष्टप्रकार कम्र्मेति तपः, तपतेरौणादिकोऽसूप्रत्ययः, अनशनोनोदरतादि तत्पधानः संयमस्तपःसंयमः, असावनमत:-अभीष्टो मोक्षांगतया, तथा निम्रन्थानामिदं नैर्ग्रन्थं, आहेतमित्यर्थः, किं', प्रवचन-श्रुतं, इह तपोग्रहणेन द्वादशप्रकारमपि तपः परिगृह्यते, संयमो नाम पापोपरमः, स च सप्तदशप्रकारः, एतेन च चारित्रसामायिक परिगृहीत, नैर्मन्थं | प्रवचनं-श्रुतं, पशब्दः सम्यक्त्वादिसामायिकसमुच्चयार्थः, ववहारो'त्ति एवं व्यवहारो व्यवस्थितः,व्यवहारग्रहणात् तदधोवर्तिनी नैगमसंग्रहावपि गृहीतो, तत एतदुक्तं भवति-गमसनव्यवहाराखिविधमपि सामायिक मोक्षमार्गतयाऽनुमन्यन्ते इति । आह च भाष्यकृत्-कस्स नयरसाणुमयं किं सामइयमिह मोक्खमग्गोत्ति । भण्णइ नेगमसंगह-यवहाराणं तु सबाई ॥शा तयसंजमा चरित्तं निग्गथं पवयर्णति सुयनाणं । सग्गहणे सम्मत्तं तग्गहणातो य नायकं ॥२॥(विशे. २६२२-३ ) आह-यदि नैगमादयस्त्रिविधमपि सामायिक मोक्षमार्गतयाऽनुमन्यन्ते किमिति तहि ते मिथ्यादृष्टयः१, उच्यते, व्यस्तानामेव तेषां ते मोक्षमार्गतयाऽनुमाननात्, न सापेक्षाणामेवेति, शब्दऋजुसूत्रयोः पुनः कारणे कार्योपचारात् निर्वाणमार्गों |निर्वाणं संयम एवेत्यनुमत, इह ऋजुसूत्रमुल्लङ्घ यादौ शब्दनयोपन्यासोऽशेषोपरितननयपरिग्रहार्थः, तत एतदुकं भवतिऋजुसूत्रादयः सर्वे चारित्रमेवैकं मोक्षमार्गमनुमन्यन्ते, न ज्ञानदर्शने, तद्भावेऽपि मोक्षासम्भवात् , तथाहि-न सर्वज्ञानसर्वदर्शनलाभेऽपि तत्कालमेवापवर्गप्राप्तिः, किन्तु सर्वसंवरलाभे, ततः स एवैको मोक्षमार्ग इति, उकं च-"उज्जुसुयाइमयं पुण निधाणपहो चरित्तमेवेगं । न उ नाणदंसणाई भावेवि न तेसि जं मोक्खो॥२॥जं सबनाणदसणलंभेवि न तक्खणं चिय विमोक्खो । मोक्खो य सषसंवरलाभे मग्गो स एवातो॥२॥" (विशे. २६२५-६) एवं अवाणान् ऋजुसूत्रप्रभृतीन्
SACCAKACHAKRA
दीप
अनुक्रम
~278
