________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३ अध्ययनं [-1, नियुक्ति: [७५७], वि०भा गाथा [२२२४,२२२६], भाष्यं [१३७...], मूलं [-/गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक
श्रीआव- तत्र ऋजु पूर्वोक्तवक्रविपर्ययादभिमुखं श्रुतं तु-ज्ञानं, अभिमुखं ज्ञानमस्येति ऋजुश्रुतः, शेषज्ञानानभ्युपगमात्, तथाहि-31 श्यक मल-+एष मन्यते यदतीतमनागतं वा तत् यथाक्रमं विनष्टत्वादलब्धात्मलाभत्वाच्च नार्थक्रियासमर्थ, नापि प्रमाणगोचरः, यः वृत्ती अथवा क्रियासमर्थ प्रत्यक्षादिप्रमाणपथमवतीणं वस्तु, न शेषम् , अन्यथा खरविषाणादेरपि वस्तुत्वप्रसके, ततोऽर्थक्रि-1 उपोदयाते.यासामर्थ्य विकलत्वात् प्रमाणपथातीतत्वाच्च नातीतमनागतं वा वस्तु, यदपि च परकीयं वस्तु तदपि परमार्थतोऽसत्,
निष्प्रयोजनत्वात् , “न विगयमणागयं वा भावोऽणुवलद्धितो खपुष्पं व । न य निप्पओयणाओ परकीयं परधणमिवेती॥३७५॥
॥१॥" (बि. २२२४) ति, एष च ऋजुसूत्रो वार्त्तमानिक वस्तु प्रतिपद्यमानो लिङ्गवचनभिन्नमप्येकं प्रतिपद्यते, तौकमपि त्रिलिङ्गं यथा तटस्तटी तटं, तथैकमपि एकवचन द्विचनबहुवचनवाच्यं, यथा गुरुर्गुरवः गोदी ग्रामः आपो जलं दाराः कलत्रमित्यादि, निक्षेपचिन्तायां नामस्थापनाद्रव्यभावरूपाश्चतुरोऽप्यसौ निक्षेपानभिमन्यते, उक्कं च-"तम्हा: निययं संपइकालीणं लिंगवयणभिन्नपि । नामादिभेयविहियं पडिवज्जइ वत्थुमुज्जुसुतो ॥१॥” (दि. २२२६) उक्त। ऋजुसूत्रः, सम्पति शब्दनयमाह
इच्छद विसेसिययरं पञ्चुप्पण्णो नओ सहो । ७५१॥ इच्छति-प्रतिपद्यते विशेषिततरं-नामस्थापनाद्रव्यविरहेण समानलिङ्गवचनपर्यायध्वनिवाच्यत्वेन च प्रत्युत्पन्न-11
पन वर्त्तमानं नयः शब्दः, शब्द्यते-प्रतिपाद्यते वस्त्वनेनेति शब्द:-शब्दस्य वाच्योऽर्थः स एव येन नयेन तत्त्वतो गम्यते न शेषः स | नय उपचारात् शब्द इत्युच्यते, अस्य च द्वितीयं नाम साम्प्रत इति, साम्प्रतवस्त्वाश्रयणात् साम्प्रतः, तथाहि-एषोऽपि
दीप अनुक्रम
%%86-1,
--%
॥३७५॥
... अत्र मूल संपादने यत् गाथा-क्रम || ७५१ || मुद्रितं तत् मुद्रण-स्खलना मात्र, इह गाथा-क्रम || ७५७ || एव वर्तते ।
~173~
