________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक'- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३ अध्ययनं [-], नियुक्ति: [७३१-७३२], विभा गाथा [२०७१], भाष्यं [१३७...], मूलं - /गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रमाणकाल पारुषीमानं
प्रत सूत्राक
आवश्यके ||दिवसपौरुष्या द्वाविंशशततमेन मुहूर्तभागेन दृद्धिा, रात्रिपौरुष्या हानिः, कथमेतदवसेयमिति चेत्, उच्यते, इह श्रीमलय-15 दिवसपारुष्या रात्रिपौरुष्या वृद्धौ हानौ वा सकलेनायनेन सार्दो मुहूर्तो दृष्टः, अयनपरिमाणं च त्र्यशीत्यधिकं दिनशतं, समवसरणे ततोऽत्र त्रैराशिककर्मावतार:-यदि त्र्यशीत्यधिकेन दिनशतेन पौरुष्या.वृद्धौ हानी साद्धों मुहूर्तो लब्धः ततः प्रतिदिवस
किं लभामहे !, राशित्रयस्थापना १८३-शा-१, अत्रान्त्येन राशिना त्र्यशीत्यधिकेन दिनशतेन पौरुष्या वृद्धौ मध्यराशे॥३६॥
गुणनं, जातस्तावानेव, 'एफेन गुणितं तदेव भवतीति न्यायात्, तत आयेन राशिना भागहरण, भागहारचन पर्यते. ततस्तृतीयांशेन छेद्यच्छेदकराश्योरपवर्तना, जात उपरि एककोऽधस्तात् द्वाविंशं शतं १२२, आगतमेकैकस्मिन् दिने
पौरुष्या वृद्धौ हानौ वा मुहूर्तस्य द्वाविंशशततमो भागो लभ्यत इति, उक्तं च-"बुद्धी बावीसुत्तरसयभागो पइदिणं दामुत्सस्स । एवं हाणीवि मया अयणस्स विभागतो नेया ॥१॥ (वि.२०७१)" । इदानीं वर्णकालस्वरूपप्रतिपादनार्थमाह
पंचण्हं वण्णाणं जो खलु वन्नेण कालओ वण्णो । सो होइ चण्णकालो वणिजह जो व जंकालं ॥३१॥ १- पञ्चानां शुक्लादीनां वर्णानां यः खलु वर्णेन-छायया कालको वर्णः खलुशब्दस्यावधारणार्थत्वात् कालक एव वर्णः, है अमेन गौरादेर्नामकृष्णस्य व्यवच्छेदः, स भवति वर्णकालः, वर्णश्चासौ कालश्च वर्णकाला, 'वण्णिजइ जो वजंकाल मिति,
वर्णनं वर्णः प्ररूपणमित्यर्थः, ततश्च वर्ण्यते-प्ररूप्यते यो वा कश्चित्पदार्थों यत्कालं स वर्णकाला, वर्णप्रधानः कालो वर्ण५ कालः । इदानीं भावकालः प्रतिपाद्या, भावानामौदयिकादीनां स्थितिः भावकालः, तथा चाह
साई सपज्जवसिओ चउभंगविभागभावणा इत्थं । उदईआईआणं तं जाणसु.भावकालं तु ॥ ७३२ ॥
दीप
अनुक्रम
MER
॥३६॥
~145
