________________
आगम
(४०)
[भाग-5] "आवश्यक- मूलसूत्र-१ (नियुक्ति:+वृत्ति:) ३
अध्ययनं [-], नियुक्ति: [६९५-६९६], वि०भा०गाथा -], भाष्यं [१३३], मूलं [-/गाथा-] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र [४०] मूलसूत्र [१] आवश्यकनियुक्ति: एवं मलयगिरिसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक
आवश्यकी आवश्यक प्रतिक्रमणादिभिः सर्वेयुक्तयोगिनो भवति, शेषकालमपि निरविचारव कियाखस्येति भावार्थ: तख च गुरुनियोगादिना प्रवृत्तिकालेऽपि 'मण' इत्यादि मनोवाकायेन्द्रियैः गुमल, किम्-आवश्वकी भवति, सूत्रे इन्द्रियशब्दस्य गाथाभङ्गभयाद् व्यवहित उपन्यासः, कायात् पृथगिन्द्रिवग्रहणं प्राधान्यख्यापनार्थम् अस्ति चायं न्यायः 'सामान्यग्रहणे सत्यपि प्राधान्यख्यापनार्थ मेदेनोपन्यासो' बचा आक्षणा आवाता वशिष्ठोऽप्याबात इति ॥ सका ४ आवश्यकी, साम्प्रतं नैषेधिकी प्रतिपादयमाह
सिज्जं ठाणं च जहिं चेएइ तहिं निसीहिआ होह । जम्हा तस्थ निसिद्धो तेजंतु निसीहिजा होह ॥ ६९५॥ | शेरते अस्यामिति शय्या-शयनस्थानं तां शय्यां 'स्वानं चेति खानम्-ऊध्र्वस्वानं, कायोत्सर्ग इत्यर्थः, यत्र चेतयते ? 'चिती संज्ञाने' अनुभवरूपतया विजानाति, वेदयते इत्यर्थः, अथवा चेतयते-करोति धातूनामनेकार्थत्वात् , शवनक्रियां च कुर्वता निश्चयतः शय्या कृता भवति, ततश्च यत्र स्वपितीत्यर्थः, चशब्दो वीरासनाद्यनुक्तसमुच्चयार्थः, अथवा तुशब्दार्थे । द्रष्टव्यः, स च विशेषणार्थः, किं विशिनष्टीति चेत्, उच्यते, कृतप्रतिक्रमणाद्यशेषावश्यकः सन् अनुज्ञातो गुरुणा शय्यां स्थानं च चेतयते तत्र-एवंविधस्थितिक्रियाविशिष्टे खाने नैषेधिकी भवति, नान्यत्र, किमित्यत आह-यस्मातंत्र निषिद्धोऽसौ तेन कारणेन नैषेधिकी भवति, निषेधात्मकत्वात् तस्या इति, पाठान्तरं वा
सेजं ठाणं च जया चेते तइया निसीहिया होइ । तम्हा तया निसेहो निसेहमइया य सा जेण ॥ १९ ॥ आ.सू.५९/हा इयमुक्तार्यत्वात् सुगमेव, अनेन अग्धन मूलगायावा 'आवश्यकी निर्गच्छन् वां च आगच्छन् नैपेधिकी करोति व्यञ्ज
दीप
अनुक्रम
-RS-MH-04
Huantitrayang
~120
