________________
आगम
"भगवती'- अंगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-२ शतक [१२], वर्ग H, अंतर्-शतक H, उद्देशक [१-१०], मूलं [४३७-४६८] + गाथा
(०५)
प्रत
श्रीभगः
सूत्रांक
लघुवृत्ती
[४३७४६८]
गाथा
कास्स्युः, अत्र गाथा-"कोडिसहस्सपुहुत्तं जईण तो थोवियाउ चरणाया । नाणाया णंतगुणा पडुच्च सिद्धे य सिद्धाओ ॥१॥ होंति | | कसायायाओ पंतगुणा जेण ते सरागाणं । जोगाया भणियाओ अजोगिवजाण तो अहिया ॥२॥ जं सेलेसिगयाणं लद्धी विरियं | तो समधियाओ । उवओगदवियदसण सव्वजियाणं तओ अहिया ॥३॥" अथात्मनः स्वरूपमाह-'आया भंते'त्ति (स. ४६७)
आत्मा ज्ञान, योऽयमात्माऽसौ ज्ञानं न तयोर्मेदः, अथात्मनोऽन्यत् ज्ञानं इति प्रश्नः, उत्तरं तु आत्मा स्यात् ज्ञान, सम्यक्त्वे सति | तस्य मतिज्ञानादिस्वभावत्वात् , तस्य खादज्ञानं मिथ्यात्वे सति तस्य मत्यज्ञानादिस्वरूपत्वात् , ज्ञानं पुनर्नियमादात्मा आत्मधर्मत्वात् | ज्ञानस्य, न च सर्वथा धर्मो धम्मिणो भिद्यते, सर्वथा भेदे हि विप्रकृष्टगुणिनो गुणमात्रोपलब्धौ प्रतिनियतगुणिविषय एव संशयो। न स्थान, तदन्येभ्योऽपि तस्य भेदाविशेषाद् , दृश्यते च यदा कश्चिद् दूरतः किमपि शुक्लं पश्यति तदा किमियं पताका किमियर | बलाकेत्येवं प्रतिनियतगुणिविषयोऽसौ, नापि धम्मिणो धर्मः सर्वथैवाभिन्नः, सर्वथैवाभेदे हि संशयानुत्पत्तिरेव, गुणग्रहणत एव | गुणिनोऽपि गृहीतत्वाद् , अतः कथञ्चिदभेदपक्षमाश्रित्य ज्ञानं पुननियमादात्मेत्युच्यते, इह चात्मा ज्ञानं व्यभिचरति, ज्ञानं त्वा-1 त्मानं न व्यभिचरति, खदिरवनस्पतिबदिति सूत्रार्थः । अमुमेवार्थ दण्डके निरूपयन्नाह-'आये'त्यादि, नारकाणामात्मा-आत्मस्वरूपं | ज्ञानं उतान्यनारकाणां ज्ञानं ?, तेभ्यो व्यतिरिक्तमित्यर्थः, इति प्रश्नः, उत्तरं तु आत्मा नारकाणां स्यात् ज्ञान, सम्यग्दर्शनभावात् , स्यादज्ञानं मिथ्यादृग्भावात , ज्ञानं पुनः 'से'त्ति तबारकसम्बन्धि आत्मा, न तद्वयतिरिक्त इत्यर्थः, 'आया भंते! पुढवित्ति आत्मा-आत्मस्वरूपमज्ञानं उतान्यत्र तेषां, उत्तरं तु-आत्मा तेषामज्ञानरूपः, नान्यत् तेभ्य इति भावार्थः । दर्शनसूत्राण्यप्येवं-नवरं सम्यग्दृष्टिमिथ्यारष्ट्योदर्शनस्याविशिष्टत्वात आत्मा दर्शनं दर्शनमप्यात्मैवेति वाच्यं, यत्र हि धर्मविपर्ययो नास्ति तत्र नियम
दीप अनुक्रम [५२९५६२]
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
~95
