________________
आगम
"भगवती'- अंगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-२ शतक [१४], वर्ग, अंतर्-शतक H, उद्देशक [१-१०], मूलं [४९९-५३८] + गाथा
(०५)
प्रत
श्रीभग
सूत्रांक
[४९९५३८
नेन समुद्घातागमनादिति, तदपेक्षया कालतश्चरमोऽसाविति, सामान्यकालापेक्षया त्वचरम इति, 'भावाएसेणं'ति भावो-वर्णालघुवृत्तौ ।
| दिविशेषः, तेन प्रकारेण स्यात्-कथश्चिच्चरमः, कथं ?, विवक्षितकेवलिसमुद्घातावसरे यः पुद्गलो वर्णादिभावविशेष परिणतः स | विवक्षितकेवलिसमुद्घातविशेषितवर्णपरिणामापेक्षया चरमो यस्मात् तत्केवलनिर्वाणे पुनस्तं परिणाममसौ न प्राप्स्यति, इदं व्याख्यान
चूर्णिकारमाश्रित्य कृतमिति, 'परिणाम त्ति (स.५१३) तत्र परिणमनं द्रव्यस्थावस्थान्तरगमनं परिणामः, आह च-"परिणामो धर्थान्तरगमनं न च सर्वथा व्यवस्थानम् । न तु सर्वथा विनाशः परिणामस्तद्विदामिष्टः ||21" 'परिणामपर्य'ति प्रज्ञापनायां । त्रयोदर्श, तच्चेदम्-'जीवपरिणामेणं भंते ! कइविहे पण्णते, गो० दसविहे पण्णते, तंजहा-गतिपरिणामे इंदियपरिणामे एवं कसायलेसाजोगुवओगनाणदंसणवेदपरिणामे इत्यादि, तथा 'अजीवपरिणामे दसविहे पं०, तं०-बंधणपरिणामे गतिपरिणामे २ एवं संठाणे |३ वेय ४ वण्ण ५ गंध ६ रस ७ फास ८ अगुरुलहु ९ सद्दपरिणामे १०'इत्यादि । १४ शते चतुर्थः॥ | इह उद्देशकार्थसङ्ग्रहगाथा दृश्यते, सा चेयम्-'नेरइय अगणिमझे दस ठाणा तिरियपोग्गले देवे । पच्चयमित्तीउल्लंघणा य उल्लं |घणा चेव ॥१॥त्ति, अस्थार्थ उद्देशकार्थावगमगम्य इति, 'नो खलु तत्थ सत्थं कमई' (सू. ५१२) विग्रहगतिसमापनो हि
कार्मणशरीरत्वेन सूक्ष्मत्वाच तत्र शस्त्रम्-अयादिकं न कामति, तत्थ णं जे से'ति, अविग्रहगतिसमापन उत्पत्तिक्षेत्रोपपन्नोऽभिधी|य ते, न तु ऋजुगतिसमापन्नस्तस्येह प्रकरणेऽनधिकृतत्वात् , स च अग्निकायस्य मध्ये न व्यतिब्रजति, नारकक्षेत्रे बादराग्निकायस्थाभा| वान्मनुष्यक्षेत्र एव तद्भावात् , यदुत्तराध्ययने धूयते 'हुयासणे जलतंमि, दडपुब्यो अणंतसो'इत्यादि तदग्निसशद्रव्यान्तरापेक्षया अब| सेयम् , सम्भवन्ति च तथाविधशक्तिमन्ति द्रव्याणि तेजोलेश्याव्यवदिति, असुरसूत्रे विग्रहगतिको नारकवत् , अविग्रहगतिस्तु
गाथा
दीप अनुक्रम [५९४६३८]
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
~135