________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती - अगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-१
शतक [२], वर्ग H, अंतर्-शतक H. उद्देशक [१], मूलं [८५] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
श्रीभग
के
सूत्रांक
लघुवृत्ती
उद्देश:
[८५]
दीप
अनुक्रम [१०७]
POOTOAADMIDCIRIDHDHIDHAROHARKHAND
पदिशमानमन्ति, तेषां हि वसनाड्यन्त तत्वात् , अथकेन्द्रियाणामुच्छ्वासादिभावादुच्छासादेश्च वायुरूपत्वात् किं वायुकायानामपि। | उच्छासादिना वायुना भवितव्यं उतान्येन केनापि पृथिव्यादीनामिव तद्विलक्षणेनेत्याशङ्कायां प्रश्नयनाह-वाउयाए 'ति(म.८६), अथोच्छवासस्यापि वायुत्वादन्येनोच्छासवायुना भाव्यं, तस्याप्यन्येन, एवमनवस्था, नवं, अचेतनत्वात्तस्य, किश्च-योऽयमुच्छासवायुः स वायुत्वेऽपि न वायुसम्भव्यौदारिकवक्रियशरीररूपः, तदीयपुद्गलानामानप्राणसंज्ञितानामौदारिकवैक्रियशरीरपुद्गलेभ्योऽनन्तगुणप्रदेशत्वेन सक्ष्मतया एतच्छरीराव्यपदेश्यत्वात् , तथा च सत्युच्छ्वासादीनामभाव इति नानवस्था, 'बाउकाए णं भंते'त्ति अयं च प्रश्नो वायुकायप्रस्तावाद्विहितः, अन्यथा पृथिवीकायिकादीनामपि मृत्वा खकाये उत्पादोऽस्त्येव, सर्वेषामेषां | कायस्थितेरसङ्ख्याततयाऽनन्ततया चोक्तत्वात् , यदाह-"अस्संखोसप्पिणिसप्पिणीउ एगिदियाण य चउण्हं । ता चेव ऊ अणंता | | वण्णस्सईए उ बोद्धव्या ॥१॥" तत्र वायुकायो वायुकाये एव अनेकशतसहस्रकृत्वः 'उद्दाइत्त'ति अपहत्य-मृत्या 'तत्थेव'त्ति | तत्रैव वायौ 'पचायाइ' प्रत्याजायते उत्पद्यते, 'पुढे उद्दाइ' स्पृष्टः खकायपरकायशस्त्रेण अपद्रवति-म्रियते, 'नो अपुढे 'त्ति, सोपक्रमापेक्षमिदं, 'निक्खमई'त्ति निष्कामति स्वकलेवरात् , 'सिय ससरीरि'त्ति स्यात्-कथश्चिच्छरीरी, ओरालिय'त्ति औदारिकवैक्रियापेक्षयाऽशरीरी तैजसकार्मणापेक्षया तु सशरीरी निष्कामति ॥ यथा वायोस्तथा कस्यापि मुनेरपि तत्रैवोत्पत्तिः स्यादिति दर्शयन्नाह-'मडाई गंति (स. ८७) मृतादिः-प्रासुकभोजी निर्ग्रन्थः-साधुः 'नो निरुद्ध ति अनिरुद्धातनजन्मा, चरममवाप्राप्त इति, अयं च भवद्वयप्राप्तव्यमोक्षोऽपि स्यादित्याह-'नो निरुद्धभवपवंचे'त्ति प्राप्तव्यभवविस्तार इति, अयं च देवमनुष्यभवप्रपञ्चापेक्षयाऽपि स्यादत आह- 'नो पहीण'त्ति अप्रहीणचतुर्गतिगमनः, यत एवमतो 'नो पहीणसंसार'त्ति अप्रक्षीणसंसारवे
~98~
