________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती - अगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-१
शतक [१], वर्ग, अंतर्-शतक , उद्देशक [६], मूलं [१४] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रम
सूत्रांक
[१४]
दीप अनुक्रम [७३-७६]
श्रीभग- लोकादिभावान् रोहकाख्यमुनिद्वारेण दर्शयितुमाह-'आलीणे'त्ति (म. ५४) गुरुसमाश्रितः सलीनो वा 'भद्दए'त्ति अनुपता-14 शतके
पको गुरुशिक्षागुणात् 'सत्तमे उवासन्तरे'त्ति सप्तमपृथिव्या अधोवाकाशमिति, अत्र सङ्गहगाथा वाच्या, तत्र 'उवासंति, ६ उद्देशः सप्त अवकाशान्तराणि 'वाय'त्ति तनुवाता ७ धनवाताः ७'घणउदहि'त्ति घनोदधयः सत, 'पुढवि'त्ति सप्त पृथ्व्यः ,'दीव'त्ति
जम्बूद्वीयादयोऽसङ्ख्याताः सागरा-लवणादयोऽपि असङ्ख्याताः, वास'त्ति वर्षाणि भरतादीनि ७,'नेरइयाईति २४ दण्डकाः, Ul'अस्थित्ति अस्तिकायाः पञ्च, 'समय'त्ति कालविभागाः, कर्माण्यष्टौ लेश्याः ६, दृष्टयो मिथ्यादृष्ट्यादयः ३, दर्शनानि ।।
ज्ञानानि ५ संज्ञाः ४ शरीराणि पश्च योगाः ३ उपयोगी द्वौ द्रव्याणि ६ प्रदेशा अनन्ताः पर्यवा अप्यनन्ताः 'अ'त्ति अतीताद्धा अनागताद्धा सर्वाद्धा वा, अत्रैवं सूत्रामिलापः 'पुग्विं भंते ! लोए पच्छा सव्वद्धा'इति, एतानि सूत्राणि शून्यज्ञानादिवाद निरासेन विचित्रवाह्याध्यात्मिकवस्तुसत्ताभिधानार्थानि, शम्भुकृतत्वनिरासेन वाऽनादित्वाभिधानार्थानि । अथ गौतममुखेनाह-'कइविहार
'ति (सू. ५५) आकाशप्रतिष्ठितो वातः-तनुवातघनवातरूपः, तस्य चाकाशान्तरोपरिस्थितत्वात् , आकाशं तु स्वप्रतिष्ठितमेव, न जातत्प्रतिष्ठाचिंता कार्या, तथा वातप्रतिष्ठित उदधिः, घनोदधेस्तनुधनवातोपरिस्थितत्वात् २, उदधिप्रतिष्ठिता पृथिवी, घनोदधीना-1
मुपरिस्थितत्वात् रत्नप्रभादीनां, बाहुल्यापेक्षया चेदं उक्तं, अन्यथा ईषत्प्राग्भारा पृथ्वी आकाशप्रतिष्ठितैव ३ सुगम, पृथ्वीप्रतिष्ठितात्रसस्थावराः प्राणाः, इदमपि प्रायिकमेव, यतः आशाशविमानगिरिस्थिता अपि ते सन्ति इति ४, अजीवाः-शरीरादिपुद्गलाः, ते जीवप्रतिष्ठिताः, जीवेषु तेषां स्थितत्वात् ५, जीवाः कर्मप्रतिष्ठिताः, कर्मसु अनुदयावस्थकर्मपुद्गलसमुदयरूपेषु संसारिजीवानामाश्रि
॥३२॥ तत्वात , अथवा जीवाः कर्ममिः प्रतिष्ठिताः-नारकादिभावेनावस्थिताः ६, तथा अजीवा जीवासङ्ग्रहीता ?, मनोभावादेः पुद्गलानां
~77~
