________________
आगम
(०५)
प्रत
सूत्रांक
[३६]
दीप
अनुक्रम
[४३]
भाग-1 “भगवती”- अंगसूत्र -५ (मूलं + वृत्तिः) भाग - १
शतक[१], वर्ग [-] अंतर् शतक [-] उद्देशक [३] मूलं [ ३६ ]
पूज्य आगमोद्धारकश्री संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[०५] अंगसूत्र[०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्तिः
श्रीभगवती
सूत्रम्
को नाम ?, उदीर्णस्य क्षयोऽनुदीर्णस्य च विपाकतः प्रदेशतश्वाननुभवनं सर्वथैव विष्कम्भितोदयत्वमित्यर्थः अयं चानादिमि | थ्यादृष्टेरौपशमिकसम्यक्त्वलाभे उपशमश्रेणिगतस्य वा, 'अणुदिष्ण'ति, उदीर्णस्य स्ववश्यंवेदनादुपशमनामावः, उदीर्णं सद्वेधत इति वेदनासूत्रं 'उदिष्णं वेएर' अनुदीर्णस्य वेदनाभावात् वेदितं सन्निर्जीर्यते इति निर्जरासूत्रं तत्र 'उदयानंतर' त्ति उदयेनानंतरसमये यत्पश्चात्कृतं अतीतताङ्गमितं तन्निर्जरयति- प्रदेशतः शातयति, अत्र सङ्ग्रहगाथा - "तइएण उदीरेति, उवसामिति य पुणोवि बीएणं । वेदेति निजति य पढमच उत्थेहिं सव्वेहिं ॥१॥ अथ काङ्क्षनमोहनीयवेदनादिनिर्जरांतसूत्रे २४ दण्डकेषु योज्यं, तचैवम्- 'कहष्णं भंते! पोरइया णं कखामोहणिजं कम्मं वेदेति ?, गो० ! तेहिं तेहिं कारणेहिं० हंता । वेति', यावत्स्तनितकुमाराः, तेषु च यत्र २ जीवपदं आगतं तत्र २ नारकादिपद मध्येयमिति, पञ्चेन्द्रियाणामेव शङ्कितत्वादयः नैकेन्द्रियादीनामतस्तेषां तद्विशेपमाह-'णो लकाइ वत्ति, तर्कों-विमर्शः, स्त्रीत्वं प्राकृतत्वात् 'सन्ना इ'त्ति संज्ञा- अर्थावग्रहरूपं ज्ञानं, 'पन्ना इ'त्ति प्रज्ञा-अशेपविषयं ज्ञानं, 'मणे'त्ति मनः स्मृत्यादि विशेषमतिभेदरूपं, 'वाया'त्ति वाक् वचनं पृथ्वीकायवदप्कायादिचतुरिन्द्रियान्तसूत्राण्यध्येयानि तिर्यक्पञ्चेन्द्रियादीनि वैमानिकान्तसूत्राणि ओधिकजीवाभिलापेनेवा ध्येयानि । अथ श्रमणानाश्रित्य काङ्क्षामोहनीय वेदनं प्रश्नयन्नाह - 'अस्थि णं भंते । त्ति (सू०३८) निर्ग्रन्थाः - साधवः, 'नाणंतरेहिं'न्ति एकस्मात् ज्ञानादन्यानि ज्ञानान्तराणि तैस्तैर्ज्ञानान्तरैः शङ्किताः, कथं ज्ञानविषयाशङ्का स्यात् ?, मनःपर्यायज्ञानविषयभूतानां मनोद्रव्याणामवधिनैव दृष्टत्वात् मनःप ययज्ञानं पृथग् किमुक्तं ? इति ज्ञानतः शङ्का, अत्रोत्तरम् - मनः पर्यायज्ञानं मनोमात्र ग्राहकमदर्शनपूर्वकञ्च, अवधिज्ञानं तु किञ्चिद् मनोव्यतिरिक्तद्रव्यग्राहकं किञ्चिचोभयग्राहक दर्शनपूर्वकं च । 'दंसणं'ति सामान्यार्थावबोधो दर्शनं तत्र यदि नामेन्द्रियानि
~54~
१ शतके १३ उद्देश:
