________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती - अगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-१
शतक [१], वर्ग H, अंतर्-शतक H. उद्देशक [३], मूलं [३५] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[०५] अंगसूत्र[०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
सूत्रम्
प्रत सूत्रांक [३५]
दीप अनुक्रम [४२]
मनःप्रभृतिव्यापारस्ते निमित्त हेतुर्यत्र तत्तथा पनाति, 'पमाए'त्ति प्रमादः कस्मात् प्रवहति प्रवर्तते इति किंवहः, पाठान्तरेण | UP शतके बती- किंग्रभवः, योगप्रभवः मनोवचःकाययोगप्रभवः, स किंप्रभवो?, वीर्यप्रभवः, वीर्य द्विधा-सकरणमकरणं वा, तत्र अलेश्यकेव- उद्देशः
RI लिनो यत्केवलज्ञानं तदकरणं, तदिह नाधिक्रियते, यस्तु मनःप्रभृतिसाध्यः सलेश्यो जीवप्रदेशपरिस्पंदात्मको व्यापारः स सकरणं । वीर्य, किंप्रभवं ?, शरीरप्रभवं, शरीरं किंप्रभव ? 'एवं सतित्ति एवं जीवस्य काङ्क्षामोहनीयकर्मवन्धत्वे सति, 'अस्थित्ति
अस्ति-विद्यते, न तु नास्ति, यथा गोशालकमते नास्ति जीवानां उत्थानादि, पुरुषार्थासाधकत्वात् , नियतित एव पुरुषार्थसिद्धः, जयदाह-"प्राप्तव्यो नियतिवलाश्रयेण योऽर्थः, सोऽवश्यं भवति नृणां शुभोऽशुभो वा । भूतानां महति कृतेऽपि हि प्रयत्ने, नाभाव्यं
भवति नो भाविनोऽस्ति नाशः॥१॥" एवमप्रामाणिकाया नियतेरभ्युपगमः कृतः स्यात् , तेन 'उहाणे'त्ति उत्थान-ऊर्थीभवनं 'कम्मे त्ति कर्म-उत्क्षेपणावक्षेपणादि,'बले'त्ति बलं-शारीरः प्राणः 'पीरिए'त्ति वीर्य उत्साहः 'पुरिस'त्ति पुरुषकारपराक्रमः | Bापौरुषाभिमानः ।। 'अप्पणा चेय'त्ति (सू० ३६) आत्मनैव-स्वयमेव जीवः, उदीरयति, करणविशेषेणाकृष्य भविष्यत्काले वेद्यं ।
क्षपणायोदयावलिकायां प्रवेशयति, तथैव गर्हते अतीतकर्म, संघृणोति वार्चमानिकं कर्म, 'तं तं भंते !" अत्र प्रश्नाः ४, तत्रोसत्तरम्-नोदीर्ण, तदुदीरणाऽभवनात, नानुदीर्ण, कथं ?, चिरेण भविष्यदीरण अभविष्यदीरणं च कर्म नोदीरयति, उदीरणा
भविकं उदीरणायोग्यता प्राप्तत्वात् अनुदीर्ण शीघ्रभविष्यदुदीरणं कर्मोदीरयति, उदयेनानन्तरसमये पश्चात्कृतं-अतीतता नीतं यत्त दपि नोदीरयति । इत्थं काङ्क्षामोहनीयस्योदीरणोक्ता, तस्यैवोपशमनमाह-'अप्पणा चेव उवसामेइ'त्ति, उपशमनं मोहनीय| स्यैव, यदाह-"मोहस्सेवोवसमो खाओवसमो चउण्ह घाईणं । उदयक्खयपरिणामा, अट्ठण्हवि होति कम्माणं ॥१॥" उपशमः
~53.
