________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती - अगसूत्र-५ (मूलं+वृत्तिः ) भाग-१
शतक [१], वर्ग, अंतर्-शतक H. उद्देशक [३], मूलं [३१] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
श्रीभगन
चती
शतके उद्देशः
प्रत सूत्रांक [३१]
दीप अनुक्रम [३८]
लगताः, कलुसिए नैतदेवमिति मतिविपर्यासं गताः, जीवानां काङ्क्षामोहनीयवेदनमिदमवसेयं, से नूण'ति, (सू०३१) तदेवं नूनं | सत्य निःशई यअिनः प्रवेदितं इति मनो धारयन स्थिरीकुर्वन् प्रकुर्वन् 'चिट्ठ'त्ति चेष्टमानो विधेयतपोध्यानादिषु 'संवरे'त्ति संवृण्वन् अन्यमतेभ्यो निवर्तयन् , सर्वत्र मनो योज्यं । 'अस्थित्त'ति (सू०३२) अस्तित्वमङ्गुल्यादेरल्यादिभावेन सत्त्वं, उक्तंच"सर्वमस्ति स्वरूपेण, पररूपेण नास्ति च । अन्यथा सर्वभावानामेकत्वं संप्रसज्यते ॥१॥" यथा मृद्रव्यस्य पिण्डप्रकारेण सत्ता घटरूपतया सत्तायां 'नस्थितं नस्थित्ते'त्ति नास्तित्वमङ्गुल्यादेरजष्ठादिभावेनासच, यथा मृदो नास्तित्वं तन्वादिरूपं मृनास्तित्वरूपे पटे इति परिणमति तथा स्यात् , 'पओगस'त्ति सकारस्यागमिकत्वात प्रयोगेण जीवव्यापारेण 'बीसस'त्ति विथसाशब्दोऽऽत्र स्वभावार्थो दृश्यः, 'पओगसावित्ति प्रयोगेणापि तदस्तित्वादि, यथा कुलालव्यापारात् मृत्पिण्डो घटतया परिणमति, अङ्गुलिऋजुता वा वक्रतयेति, वीससावित्ति यथा शुभ्राभ्रमशुभ्राभ्रतया इति नास्तित्वस्य नास्तित्वपरिणामे प्रयोगविश्रसयोरेवामन्युदाहरणानि, वस्त्वन्तरापेक्षया मृत्पिण्डादेरस्तित्वस्य नास्तित्वात् , 'जहाते ते इति तव मतेन अस्तित्वं, शेष तथैव, अत्थितं | अस्थित्तेगमणिज्ज मिति अस्तित्वमस्तित्वेनैव गमनीयं,सद्वस्तु सत्वेनैव प्रज्ञापनीयमिति द्वावालापको, जहा ते (सू०३४)ते-तव
भदन्त ! 'एत्थंति एतस्मिन् मयि सन्निहितस्वशिष्ये गमनीयं, 'तहा ते इहं गमणिज्नं ति तथा तेनैव समतालक्षणप्रकारे| णोपकारधिया वा 'इहंति इह अस्मिन् गृहिपाखण्डिकादौ जने गमनीयं, वस्तु प्रकाशनीयमिति प्रश्नः, उत्तरं व्यक्तं 'पमा | यपच्चयं जोगनिमत्तय'ति (सू०३५) पमायो य मुर्णिदेहि, भणिओ अट्ठभेयओ । अन्नाणं संसओ चेव, मिच्छानाणं तहेब य ॥१॥ | रागो दोसो मइन्भंसो, धम्ममि य अणायरो । जोगाणं दुप्पणीहाणं, अट्ठहा वज्जियव्यओ ॥२॥" एवंविधप्रमादप्रत्यय, योगो
~52~
